High-End HiFi, Techniek en Wetenschap
Privacy, andere HiFi-sites en Verkoop-praatjes
Waarom ik niet in fora discussieer
Mijn naam is Jan. Ik
woon ergens in de Betuwe.
Ik ben een elektronica techneut met een jarenlange
ervaring in het professioneel ontwerpen van elektronische schakelingen (niets
met geluidsweergave te maken).
HiFi, audio-elektronica en het bouwen van luidsprekerbehuizingen hebben wel
altijd mijn belangstelling gehad, maar niet erg fanatiek.
Vanuit mijn professioneel-technische achtergrond erger ik mij vaak aan de onzin
die her en der verkondigd wordt in HiFi-land, vooral in de z.g. High-End sector.
Ik heb geen enkele binding met enig bedrijf of tijdschrift op het gebied van
HiFi. Ik handel ook niet in zulke spullen.
Als je als elektronica technicus eens een
beetje rondkijkt in de wereld van High-End HiFi ben je in de kortste keren
verbijsterd over de gretigheid en hardnekkigheid waarmee allerlei technische
onzin omarmd en soms voor grof geld verkocht wordt.
De grootste sport in High-End schijnt wel te zijn het oplossen van
problemen waar men geen last van heeft, onder gebruik making van ongeschikte
of ontoereikende middelen en om te weten te komen of het probleem nu
opgelost is gebruikt men testcriteria die niets te maken hebben met het
veronderstelde probleem.
Een typisch voorbeeld: Men is beducht voor
storing door elektrische signalen van buitenaf (sporadisch komen zulke problemen
wel eens voor).
Zonder dat er aanleiding voor is (er is geen storing van buitenaf geconstateerd)
gaat men dure maatregelen nemen in de sfeer van netfilters en speciale kabels.
(Ook als er echt zo'n stoorprobleem is lossen zulke losstaande maatregelen
het probleem meestal niet op). Om te kijken of het probleem nu opgelost is gaat
men luisterproeven doen waarbij er gelet wordt op de "strakke bas" en
de mate waarin je de instrumenten nauwkeurig kunt plaatsen in het stereo-beeld.
(Storing van buitenaf heeft geen enkel effect op deze eigenschappen, maar
manifesteert zich door allerlei bijgeluiden)
Minder groot is mijn verbazing over het
feit dat er allerlei handelswaar aangeboden wordt waarvan geen enkel effect kan
uitgaan. Oplichterij en de daarbijbehorende goedgelovigheid is van alle eeuwen
en hoort dus ook bij het nu. Goedgelovigheid is altijd een gevolg van
onkunde. En onkunde is iets waar we zeker in het internet tijdperk iets aan
kunnen doen. Dat probeer ik met deze website.
En ook: Ik probeer deze website in het Nederlands te schrijven. In de
elektronicatechniek en zeker in de hifi-wereld zie je ongelooflijk veel Engelse
uitdrukkingen waar vaak goede Nederlandse woorden voor bestaan. Waar nodig geef
ik een vertaling. Zie ook een hoofdstukje
over taalgebruik.
High-End HiFi, Techniek en Wetenschap
Elektronica heeft voor de leek veel
mysteries. De schema's die voor vakbroeders en -zusters volstrekt helder zijn,
zijn voor leken volslagen onbegrijpelijk. En als je zo'n schema naast het
werkelijke ding houdt lijkt het er van geen kant op. Dat verschilt nogal
van bijv. een bouwkundige tekening waarbij de relatie met de werkelijkheid
zelden ver weg is.
Niettemin heeft de elektronica techniek z'n zaakjes veel beter onder
controle dan menige andere techniek. De theorie van de elektronica
voorspelt met grote nauwkeurigheid hoe circuits zich zullen gedragen. Met name
in het audio frequente bereik zijn alle verschijnselen uitermate goed met de
theorie te vangen.
Vanaf de microfoon tot aan de luidspreker
hebben we te maken met elektrische signalen die zich gewoon als ieder ander
elektrisch signaal gedragen. Als ontwerper van elektronica moet je hier en daar
zorgvuldig omgaan met die signalen, maar daar komt geen hocus-pocus aan te pas,
en het is een zorgvuldigheid die op tal van andere plaatsen in de elektronica
techniek ook nodig is.
Het grootste manco bij veel High-End hobbyisten is dat ze bijna nooit berekeningen maken over hoe erg een verondersteld probleem wel is. De zeldzame keren dat er wel berekeningen gemaakt worden weigert men meestal om de consequenties te aanvaarden, vooral als blijkt dat het probleem verwaarloosbaar is (n.l. niets doen)
Als je me wilt vertellen dat je zulke enorme verschillen gehoord hebt tussen twee verschillende signaalkabeltjes (interlinks) of een ander netsnoer dan moet je eerst het volgende doen:
Lees uitvoerig mijn hoofdstukken over bekabeling, interlinks en de klank van elektronica. Als je daar geen verklaring voor de verschillen gevonden hebt:
Trommel enkele vrienden/vriendinnen op
en doe een blinde test tussen de betreffende kabeltjes. Je vindt hier
een protocol voor zo'n test. Als daaruit komt dat er echt een significant
verschil is moet je me onverwijld
inlichten, maar wel met alle gegevens over de apparatuur en de kabels,
en verifieerbare gegevens over hoe je de blinde tests gedaan hebt.
Je moet dan ook bereid zijn om de kabels en evt. de apparatuur door mij te
laten onderzoeken en een blinde test in mijn aanwezigheid te doen.
Ik sta open voor allerlei informatie en suggesties die het doel van deze website ondersteunen of terecht critiseren. Je kunt ook vragen stellen over onderwerpen die deze website (nog) niet behandelt maar die er wel bij zouden kunnen / moeten horen.
Ik ga alleen in op algemene principes. Ik noem doorgaans geen namen of merken. Ik ga niet in op vragen over specifieke merken, types, e.d. Vragen als "wat is de beste versterker" of "wat vind je van product x" zal ik meestal niet beantwoorden.
Afhankelijk van de aard van je vraag krijg je een persoonlijk antwoord of komt je vraag met het antwoord in een geschikte rubriek op mijn website.
Als je een tijdschriftartikel onder mijn aandacht wilt brengen zul je me dat moeten toesturen. Liefst in elektronische vorm (link of gescand), maar als dat niet kan geef dan een verkorte opgave van de inhoud (en uiteraard de bron) Als het me voldoende interessant lijkt geef ik je mijn fysiek adres, zodat je me een copie kunt toesturen.
Stuur me email Ik zal proberen binnen enkele dagen te bevestigen dat ik je bericht ontvangen heb. (maar ik ben ook wel eens een poosje weg....)
Als je me een e-mail gestuurd hebt en al geruime tijd geen reactie ontvangen hebt, stuur die e-mail gerust nog een keer. Er raakt bij mij wel eens iets zoek...
De rubrieken "Vraag&Antwoord" en "Reacties" zijn medio 2004 verdwenen.
Je kunt me bereiken via:
Je moet hier zelf het juiste adres van maken, want ik probeer adres-rovers te misleiden.
Stuur me ook geen post met bijlagen
(attachments). In de strijd tegen virussen en spam wordt die automatisch
weggegooid.
Als je me een bijlage wilt sturen moet je me dat eerst melden. Ik zal je dan een
mail adres geven waar bijlagen wel geaccepteerd worden.
Als ik je bij een antwoord ooit een bijlage zou sturen dan meld ik dat in de tekst van het bericht.
Privacy, andere HiFi-sites en Verkoop-Praatjes
Alle email die ik van particulieren ontvang in het kader van deze website zal ik vertrouwelijk behandelen. Dat wil zeggen dat ik alleen voornamen of initialen, maar geen volledige namen of email-adressen op deze website zal publiceren, tenzij de afzender daarvoor uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven, of zelf onder eigen naam publiceert en ik zo'n publicatie relevant vind.
Waar mogelijk zal ik links opnemen naar andere gerelateerde websites. De beoordeling of ik dat doe is geheel aan mij. Je kunt me suggesties sturen.
Ik ben wat huiverig om links naar commerciele sites op te nemen. Als ik dat toch doe betekent dat niet dat zo'n site in mijn ogen "onverdacht" is. Op mijn link-pagina zal ik proberen onderscheid maken naar commercieel of niet commercieel, en zin / onzin voor zover ik dat redelijkerwijs kan nagaan.
Al het materiaal op deze website is zorgvuldig samengesteld met de mij als elektronica professional ter beschikking staande kennis, middelen, en informatie. De adviezen die ik hier en in persoonlijke berichten geef zijn goedbedoeld maar vrijblijvend. Ze vormen een uiting van mijn technische kennis en inzicht en van mijn mening over de materie. Het staat een ieder vrij om mijn adviezen wel of niet op te volgen.
Ik wijs iedere aansprakelijkheid af voor enig nadeel dat wie dan ook ondervindt door het opvolgen van enig advies van mij. (en de kosten van het niet opvolgen moet je ook zelf betalen -;)
Ik wijs iedere verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid af m.b.t. websites of andere informatiebronnen waar ik naar verwijs. De inforrmatie die je daar vindt is geheel voor rekening en verantwoording van de makers/beheerders van zulke informatiebronnen. In het bijzonder geldt dit voor evt. auteursrechtelijke aspecten.
Over de betrouwbaarheid van de informatie op deze website kun je je alleen zelf een oordeel vormen.
Ik geef je wel een checklist
waarmee je heel in het algemeen kunt nagaan of informatie bronnen
vermoedelijk betrouwbaar of dubieus zijn.
En kijk eens op de Internet
Detective (Engels) met een hoop informatie over hoe je betrouwbare sites
kunt onderscheiden van rommel.
Waarom ik niet in fora discussieer
Er wordt me regelmatig
gevraagd om mee te discussieren in 1 of ander hifi-forum, meestal over de inhoud
van mijn website.
Ik doe dat niet of bij hoge uitzondering, om een aantal redenen die ik hieronder
uiteenzet:
1/ De materie waar het op mijn website om gaat leent zich meestal niet om in one-liners bediscussieerd te worden. Voor de meeste uiteenzettingen is een kwart-, half- of meer dan 1 A4-tje nodig, en mijn ervaring is dat men dat in een forum niet leest. Ook verwijzingen naar rubrieken op mijn website worden meestal niet gelezen.
2/ Er is meestal slechts een handvol mensen die de discussie echt volgt, c.q er aan deelneemt.
3/ Discussies in fora zijn vluchtig. Er is vrijwel geen enkele nieuwe bezoeker die zich door meer dan een tiental vorige postings heen worstelt om te begrijpen waar het om gaat of ging, of wat de aanleiding was, en een toevallige bezoeker van een "oud" forum met een paar honderd inzendingen zal dat zeker niet doen.
4/ Forum discusies lopen na verloop van tijd veelal uit op het uitwisselen van one-liners die niets meer met het oorspronkelijke onderwerp te maken hebben.
5/ De meeste Hifi-fora worden gedomineerd door mensen die geen bal verstand van (elektronica) techniek hebben en daar niet zelden ook nog prat op gaan. Tegen zulke lieden helpt geen enkel rationeel argument, en ik wil mijn tijd daar dan ook niet aan verspillen.
6/ Zo er in een forum-discussie zinnige en steekhoudende argumenten naar boven komen gaan die meestal verloren in de anonimiteit van zo'n forum. Er is gewoon niemand die er ooit nog naar kijkt.
Om al deze redenen prefereer ik een discussie direct tussen mij en mijn opponent. Als mijn opponent mij overtuigd heeft met goede argumenten (en dat gebeurt soms) dan zal ik dat in de website verwerken, en dan blijft dat ook goed toegankelijk voor toekomstige bezoekers.
Ik ben geboren in 1947 in Dordrecht. Het jaar waarin de transistor werd uitgevonden in de Bell Laboratories in de VS, maar dat wist ik pas veel later. Op technisch gebied heb ik mij al ruim voor m'n 14e met elektronica bezig gehouden. De eerste kristal ontvanger, de 1-buis ontvangers, later een versterker, zelfbouw FM ontvanger, ook eens een bandrecorder gebouwd, idem platenspeler, en we hadden de experimentele stereo uitzendingen via Hilversum 1 links en H'sum 2 rechts of misschien wel andersom.
En toen kwam het moment dat ik wat meer ging verdienen en dat de audio-apparatuur op de markt steeds beter en goedkoper werd zodat zelfbouwen vaak niet meer zo lonend was. De platenspeler werd een Thorens, de bandrecorder een Revox, de regelversterker een Quad33, er werd een stereo tuner gekocht, MAAR die eindversterker is nog heel lang het zelfbouwertje uit de eind 60-er jaren gebleven en is nu nog steeds in gebruik in de studeerkamer.
Ik heb een paar jaar MULO
gedaan, en vervolgens de UTS, de toenmalige voorloper van wat nu MTS heet.
Elektronica was daar een bijvak, maar daar lagen wel mijn hart en ziel. Ik had
al gauw de bijnaam"Willy Wortel" en het is diverse keren gebeurd dat
ik uit een ander praktijk lokaal gehaald werd om de leraar in het
elektronicaprakticum te assisteren: "Willy, kom er eens bij, want de
meester weet het niet meer".
Tijdens het stage jaar kwam ik terecht op het toenmalige "Research
Laboratorium" van de Optische Industrie De Oude Delft, waar ik o.m. werkte
aan zeer lichtgevoelige TV-camera's voor de röntgen diagnostiek, inmiddels
volledig achterhaald door de CCD techniek, die nu weer ingehaald is door de
flat-panel imagers. Die job heeft zich via allerlei reorganisaties gecontinueerd
tot op heden.
In de loop der tijd heb ik veel cursussen mogen doen op het gebied van elektronica: diploma Middelbaar NERG, computers, digitale beeld/signaal-bewerking, ruisarm ontwerpen, EMC, E/M velden, enz.
Door een bedrijfs overname en de daaropvolgende fusie is mijn werkplek vanuit Delft naar Veenendaal verplaatst en heb ik mijn Delftse grachtenhuis verruild voor een Betuws boerderijwoninkje, waar eerst een flinke verbouwing gedaan is en waaraan ik nog heel veel afwerk-werk te doen heb.
Ik heb o.m. de stuurelektronika van de seedSelectron ontworpen, een uniek apparaatje dat behulpzaam is bij het implanteren van radio-actieve zaadjes in de prostaat, ter behandeling van prostaat kanker. ( Nucletron Products & Solutions > First ) en meer recent een interface unit voor het "Evolution" project ( Nucletron Products & Solutions > Imaging, Oncentra Simulation en Oncentra Conebeam)
Inmiddels ben ik per oktober 2009 met vroegpensioen, dus ik heb nu meer tijd voor de hobbies en het bijhouden van de website.
Mijn laatste audio bouwproject was al weer lang geleden een stel
State-Of-The-Art kasten naar het ontwerp van Atkinson, eind 80-er jaren. Hier
wat nadere informatie
Kort daarvoor had ik een stel SoloSound elektrostaten overgenomen en die kombinatie leek me wel aardig. De SoloSounds doen het vanaf zo'n 400 Hz, dus al die tweeters van het oorspronkelijke SOTA ontwerp heb ik weggelaten.
Het had een Tri-Amp systeem moeten worden,
maar aanvankelijk had ik -geef ik grif toe- een OpAmp probleem met het actieve
wisselfilter. Door allerlei omstandigheden is het filter sterk vereenvoudigd, en
later zijn zelfs de tri-amp bakken (die zo mooi in het achteronder van de SOTA's
kunnen) op de plank "ter reparatie" terecht gekomen. Onlangs (eind
2003) heb ik een restauratie project gestart. De versterkers zijn nu weer
redelijk op orde. Nu nog de luidsprekers. Ik heb mijn zinnen gezet op een
faserein systeem. Later meer daarover. Zie nu (2007) mijn
spullen.
Maar het huis gaat voor, en deze website heeft ook consequenties waar ik niet
onderuit kom. Het zij zo.
En dan zijn er ook nog wat activiteiten in de plaatselijke toneelvereniging en zo af-en-toe een belichtings/verhuur klus van de technische spullen die ik beheer.
Deze website is gemaakt en wordt onderhouden met Microsoft Frontpage. Ja, breek me de bek niet open over Microsoft producten. Laat ik volstaan met te zeggen: "je leert ermee leven..."
De tekeningen maak ik meestal met
Autocad LT, exporteren als .BMP, dan de juiste uitsnede maken met Paint Shop en
in Front page plakken. Die maakt er weer .GIF plaatjes van. Andere
afbeeldingen gaan meestal ook via Paint Shop. Foto's en gescande documenten
converteer ik naar .JPG, ik probeer daarbij de bestandsgrootte te beperken, maar
het moet wel goed leesbaar blijven.
De meeste hoofdstukken staan op de servers van mijn provider HccNet (na migratie naar Xs4All en vervolgens KPN de servers van NL-net). Mijn .nl domein naam is aan die servers gekoppeld. Thuis is er ook een server in bedrijf, een wat oudere PC met Windows XP , de Abyss webserver en de Filezilla FTP server. Die zijn gratis, freeware en gemakkelijk te installeren. Abyss kan niet zoveel, maar genoeg voor wat ik wil. Op die server is er praktisch geen begrenzing aan de hoeveelheid informatie, en daar staan nu vooral artikelen, datasheets en downloads die minder vaak opgevraagd worden.
Op de FTP site valt weinig te beleven, behalve een foto'tje van mijn grote vriend Bill Gates. (login: ftp://86.91.251.42 anonymous, password: guest. Je mag alleen downloaden)
De verbinding met het internet gaat via een 6 / 0.7 Mbit ADSL. Om de server van buitenaf bereikbaar te maken zijn op de ADSL router modem enkele NAPT instellingen gemaakt (Network Address and Port Translation), zodat mijn IP adres 86.91.251.42 alleen met poort 80 voor de webserver, en met de poorten 20, 21 en 1025 t/m 1029 voor FTP vertaald wordt naar de juiste machine. De router laat andere poorten simpelweg niet zien op het internet. Hackers maken weinig kans om in te breken op mijn computersysteem.
Het uploaden naar de NLnet server doe
ik met Total Commander, dat is net zoiets als de vroegere Norton Commander voor
DOS. TC kan het ook via FTP en werkt dan veel vriendelijker dan bijv. WSFTP. (NC
voor windows kan dat ook wel, maar in die versies zijn enkele dingen die de DOS
versie goed deed op een irritante manier verfouterd. TC kombineert de goede
dingen van de oude NC met de goede dingen van verkenner, en heeft de ongelukkge
dingen van beide weggelaten of verbeterd)
Het Hobby-Computer-Club-blad Computer! Totaal heeft in nov. 2006 een artikel
gepubliceerd over de TC met als motto "Windows Verkenner kan nu voorgoed de
deur uit"
Ik controleer de website zo af en toe op verbroken links met het programma Sleuth Ook dat is gratis en het werkt uitstekend en snel.
Om ook de delen die op de thuis-server staan te kunnen testen heb ik nog een paar dingen moeten goedzetten. Vanuit het web op de NL-net server wordt er aan de thuis server gerefereerd met de computer naam (dus niet met het IP adres) die door NL-net aan mijn thuis-IP is gegeven. Die naam is "ip565bfb2a.direct-adsl.nl"
Verder is er op de computer in mijn studeerkamer een regel toegevoegd in het bestand C:\winnt\sytem32\drivers\etc\hosts. (W2k) Die regel vertaalt die computernaam naar het locale, vaste IP adres van de server (op WXP machines is het pad C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts. WXP heeft de map ..\drivers\ standaard onzichtbaar gemaakt, dat moet je uitzetten in de configuratie van verkenner.)
Om de veiligheid van mijn internet verbinding en het locale netwerk te controleren klik ik zo af en toe deze website aan en ga ik naar de "ShieldsUp" pagina. Die vertelt je welke poorten er al-of-niet open staan. En je komt hier ook de "internet naam" van je IP-adres te weten.