Kort & Bondig over audio kabels

In diverse audio fora op Internet worden vaak heftige discussies gevoerd over het nut van dure of heel dure audio kabels.

Het is me in die threads opgevallen dat:

• men doorgaans geen enkele interesse laat blijken voor de vraag "hoe komt het dat mensen verschillen menen te horen tussen kabels, terwijl de techniek zegt dat die verschillen er meestal niet zijn"

• men meestal geen enkele blijk geeft van technische kennis

• en ook niet de wens heeft om meer technische kennis te vergaren,  integendeel, mensen die degelijke technische informatie proberen aan te dragen worden veelal weggepest.

• er wordt vaak niet eens onderscheid gemaakt tussen signaalkabels en luidsprekerkabels, terwijl de technische eisen daarvoor nogal uiteenlopen.

Nou ja, het zij zo......

Hieronder geef ik heel beknopt aan wat er mis kan gaan op een audio kabel en hoe je dat kunt vermijden.

In een audio kabel is de muziek een elektrisch signaal, op weg van het ene elektrische apparaat (bijv. een CD-speler of versterker) op weg naar een ander elektrisch apparaat (bijv. een versterker of een luidspreker).  De kabel moet er voor zorgen dat dat signaal onderweg zo min mogelijk aangetast wordt.

Bij een nadere beschouwing blijkt dat een signaal dat door een kabel of zelfs een versterker reist slechts op een paar manieren aangetast kan worden. Dat zijn:

1. De frequentie / fase eigenschappen, oftewel de verhouding tussen hoge en lage tonen kan verstoord raken.

2. Er kan intermodulatie vervorming optreden. D.w.z. dat er som-en verschil frequenties ontstaan, en ook harmonischen. Dit zijn tonen of frequenties die in het oorspronkelijke muziekspectrum niet thuis horen en het luister plezier bederven.

3. Er komen ongewenste signalen binnen van de eigen apparatuur of van ergens daar buiten. Stoorsignalen dus.

Ten overvloede: de dynamiek en de ruimtelijkheid van de weergave liggen vast in de geluidsdrager. Versterkers en kabels hebben daar geen invloed op. Alleen luidsprekers en de kamer akoestiek kunnen dat nog verknallen.
De oorzaken kunnen velerlei zijn, en zeker vervorming komt in een aantal smaken waar ik hier even niet op in ga.

Wat is hierop nu de invloed van kabels, c.q. hoe kan een slecht gekozen kabel het verpesten? Ik ga weer op het rijtje af

1. De Frequentie / Fase eigenschappen, oftewel de verhouding tussen hoge en lage tonen kan verstoord raken.
   Bij signaalkabels: De kabelcapaciteit (pico Farad's) kan in combinatie met de eigenschappen van de signaalbron een verlies van hoge tonen veroorzaken. Treedt alleen op bij erg lange kabels. Bij kabels van 1 of  2 meter heb je er nooit last van. Remedie: Hou je kabels kort en gebruik voor een zeer lange kabel een lijnversterker.
   Bij luidsprekerkabels: De zelfinductie kan een verlies van hoge tonen opleveren. Treedt alleen op bij lange kabels waarbij de afstand tussen de aders wat groot is (Zelfinductie gaat met de lus-oppervlakte) Remedie: Hou je kabels kort en koop iets met de aders dicht bij elkaar.
   Bij luidsprekerkabels: De Ohmse weesrtand kan te hoog zijn. Dit verslechtert de demping van de luidspreker en geeft in ernstige gevallen een wat boemerige bas. Treedt op bij te lange en/of te dunne kabels. Remedie: Hou je kabels kort en koop iets met een flinke aderdoorsnede 2 .. 4 mm² voldoet altijd.
   

2. Er kan Intermodulatie vervorming optreden. D.w.z. dat er som-en verschil frequenties ontstaan, en ook harmonischen. Dit zijn tonen of frequenties die in het oorspronkelijke muziekspectrum niet thuis horen en het luister plezier bederven.
   Kabels op zich veroorzaken nooit Intermodulatie vervorming. Dat doen alleen transistoren, buizen, transformatoren en wisselfilterspoelen met een ijzerkern.
   Slechte, gecorrodeerde contacten van kabelaansluitingen kunnen wel zulke vervorming geven. Remedie: Contacten schoon maken, zorg voor een stevige klemkracht, gebruik vergulde stekkertjes voor signaalkabels.
    

3. Er komen ongewenste signalen binnen van de eigen apparatuur of van ergens daar buiten. Stoorsignalen dus.
   Dit manifesteert zich altijd door bijgeluiden, de klank of de ruimtelijkheid van de muziek weergave wordt hierdoor niet beinvloed zonder dat er ook duidelijk waarneembare bijgeluiden zijn.
   Test: Zet je CD-speler op pauze of de arm van de Vinyl-speler omhoog. Draai het volume maximaal. Je zult een zacht gesis hoern. Dat is normaal. Als je ook brom, gezoem, fluittonen, gepruttel, gelispel of herkenbare muziek of spaak hoort is er een potentieel probleem. Ga dan eerst na of je dat ook hoort bij een meer normale stand van de volume regelaar. Zonee: niets doen. Zoja: dan helpt een dure kabel ook niet; dan moet er iets anders gebeuren.

Kijk ook op de uitvoerigere kabel pagina's

Home