Home
T
De letter "T", vaak ook "t" wordt in de natuurkunde,
elektrotechniek en elektronicatechniek vaak gebruikt voor de tijd.
Top
Tangens
De tangens is een maat om een hoek te meten. Als je met de te meten hoek een
rechthoekige driehoek maakt is de tangens de verhouding tussen de lengtes van de
rechthoeks-zijden.
Top
Tangens-delta
De tangens delta is een gegeven van een praktische condensator. Condensatoren
hebben in de praktijk ook altijd een beetje serie weerstand en zelfinductie. De
tangens-delta geeft aan welk deel van de condensator impedantie eigenlijk
weerstand is.
Zie het hoofdstuk over condensatoren.
Top
Ta, Tantaal
Chemische afkorting van het metaal Tantaal
Tantaal wordt gebruikt in bepaalde elektrolytische
condensatoren.
Top
Teflon
Een merknaam van een bepaalde kunststof, officieel bekend als PTFE:
PolyTetraFluorEthyleen.
Het is een betrekkelijk duur, maar hoogwaardig isolatie materiaal. Het kan tegen
de meeste chemische stoffen en hoge temperaturen, vuil hecht zich er moeilijk
aan, het heeft een grote spanningsvastheid en het gedraagt zich goed bij hoge
frequenties.
Teflon kan in allerlei kleuren gemaakt worden. Er bestaat geen typische teflon
kleur. Elektrisch draad met teflon isolatie wordt volop gebruikt in vliegtuigen
en militaire apparatuur. Een bekende huishoudelijke toepassing is de anti-aanbak
laag in de koekenpan. Draad met teflon isolatie is wat lastig te strippen omdat
het materiaal tamelijk taai en rekbaar is.
Voor Hifi apparatuur of kabels heeft het gebruik van teflon geen voordelen, de
bijzondere eigenschappen spelen alleen bij zeer hoge frequenties of temperaturen
een rol, of als er extreme eisen aan de lekstromen gesteld worden, zoals
mogelijk bij de constructie van een condensator microfoon.
De milieu organisatie Greenpeace heeft een belangrijke grondstof van deze fluor
verbindingen, PFOA (perfluorooctanoic
acid) op de zwarte lijst gezet (Q3-2005). Het is gebleken dat sporen van deze
stof wereldwijd voorkomen in het bloed van mensen en dieren. Onderzoek bij
mensen met een hoge blootstelling in fabrieken van dit spul hebben geen verband
met kanker aangegeven. (bron: Volkskrant 2005-09-03)
Top
Tegenkoppeling.
Bij signaal- zowel als eindversterkers wordt vaak de volgende strategie
toegepast: De eigenlijke versterker versterkt het signaal veel meer dan nodig
is. Door vervolgens een deel van het uitgangssignaal terug te voeren naar een
ingang die een tegengesteld effect heeft wordt de versterking terug gebracht tot
de gewenste hoeveelheid.
De voordelen van deze truuk zijn vooral dat de eigenschappen van de
uiteindelijke versterker minder afhankelijk zijn van die eigenlijke versterker,
maar vooral bepaald worden door het -meestal zeer eenvoudige-
tegenkoppelnetwerk.
Het op de juiste wijze toepassen van tegenkoppeling in versterkers leidt tot:
- minder vervorming
- vlakker frequentie bereik
- betere tijdresponsie (impuls responsie)
- lagere uitgangs impedantie (grotere dempingsfactor)
- minder afhankelijkheid van spreiding in of veroudering van de eigenschappen
van actieve componenten (transistoren, buizen) in de versterker,
- minder last van variaties in voedingsspanning e.d.
We spreken van een sterke tegenkoppeling als de eigenlijke versterker zeer veel
meer versterkt dan wat er netto met tegenkoppeling overblijft.
Het op de juiste wijze toepassen van sterke tegenkoppeling vergt goed inzicht in
het gedrag van de eigenlijke versterker, ook bij zeer hoge frequenties. (bij
buizen versterkers ook bij zeer lage frequenties, in verband met de
transformator)
Omdat sommigen door onkunde over de randvoorwaarden bij hoge of lage frequenties
problemen ondervonden bij het toepassen van tegenkoppeling is er een school
ontstaan van lieden die tegenkopeling in het algemeen afwijzen. Hier is
duidelijk het paard achter de wagen gespannen.
Top
Terugkoppeling
Een term die nog wel eens gebruikt wordt terwijl men tegenkoppeling
bedoelt.
Er zijn in de elektronica enkele situaties waarin er gebruik gemaakt wordt van
(positieve) terugkoppeling. De meest bekende is bij de elektronische toerental
regeling van een DC-motor. Hierbij wordt de stroom door de motor gemeten en
teruggevoerd naar de spanningsregelaar die de motor voedt. Dit principe staat
ook bekend als "ankerstroom terugkoppeling"
Enkele van de Philips platenspelers "402-electronic" als ik me goed
herinner, uit de jaren midden 1960 gebruikten dit principe om het toerental van
de draaitafel constant te houden.
Top
Tetrode
Zie elektronen buis.
Top
Theorie en praktijk
De begrippen theorie en praktijk zijn in de volksmond ongeveer tegenovergesteld.
Het woord "theorie" betekent daar "we denken dat het zus of zo in
elkaar steekt, maar eigenlijk begrijpen we er nog geen snars van", en het
woord "praktijk" is de harde werkelijkheid zoals de leek die denkt
waar te nemen en aan de borreltafel bespreekt.
In de (beta) wetenschap en de techniek is een theorie meestal een wiskundige
beschrijving van de effecten die waargenomen zijn. Die beschrijving wordt
vervolgens getoetst met praktische experimenten die de grenzen van de theorie
proberen te verkennen. Indien daarbij afwijkingen gevonden worden zal men
daarvoor verklaringen zoeken die ook weer getoetst worden met praktische
experimenten.
Essentieel in deze "wetenschappelijke methode" is dat andere,
onafhankelijke wetenschappers de publikaties nazien (peer review) en de
experimenten moeten kunnen herhalen.
Zie ook een artikel over het detecteren
van wetenschappelijke fraude (engels)
In High-end hifi-kringen wordt nog wel eens getwijfeld aan de theorie van de
elektronica die bijv. voorspelt dat de constructie van kabels zo goed als geen
invloed heeft op het uiteindelijke geluid. In de volksmond heet het dan dat de
praktijk heel anders zou zijn dan die theorie.
Helaas voor de high-enders, de theorie voorspelt hier met grote precisie wat er
gebeurt. Als de praktijk echt zo anders was als sommige pseudo-techneuten
willen doen geloven zouden wij (de echte technici) dat allang weten, want dan
zouden er problemen zijn op allerlei gebieden in de elektronica, en niet alleen
in het beperkte high-end-hifi-wereldje.
Top
Thevenin
Een samengesteld netwerk van een spannings- of stroombron en diverse weerstanden
en/of impedanties kan volgens de stelling van Thevenin voorgesteld worden door
een enkele spanningsbron en een enkele serie-impedantie. We noemen dat het
Thevenin equivalent. Zie ook Thomson.
Top
Thiele/Small
De Thiele/Small parameters zijn een reeks getallen die de eigenschappen
van een luidspreker karakteriseren. Voor het (met de computer) berekenen of
optimaliseren van een luidsprekerbehuizing zijn ze onmisbaar. Er zijn relatief
eenvoudige methoden om de belangrijkste T/S parameters van een onbekende
luidspreker te meten. Zie literatuurverwijzing.
De T/S parameters zeggen op zich weinig over de te verwachten geluidskwaliteit
van een luidspreker(systeem). Je kunt er wel een grove schatting mee maken
hoever een luidspreker in het laag zal kunnen doorgaan.
Top
Thomson
Een samengesteld netwerk van een spannings- of stroombron en diverse weerstanden
en/of impedanties kan volgens de stelling van Thomson voorgesteld worden door
een enkele stroombron en een enkele parallel-impedantie. We noemen dat het
Thomson equivalent. Zie ook Thevenin.
Top
THD
Afkorting van Total Harmonic Distortion. Zie vervorming.
Er wordt mee aangegeven dat de totale productie van harmonischen minder is dan
zoveel %.
Voor een (eind) versterker is een getal van 0.1 % prima. Je ziet vaak nog flink
lagere getallen, maar je zult het verschil niet echt kunnen horen. Het menselijk
oor kan door het maskerings effect vervormingen onder ca. 0.5% namelijk niet
meer waarnemen. In het hoofdstuk "Hoe
klinkt elektronica" worden diverse vormen van vervorming besproken.
Top
THX, THX Certificaat
Paarse tekst
Een certificaat dat bepaalde kwaliteiten van een
surround geluidssysteem (5, 6, 7 of idem.1) moet garanderen.
Het verhaal gaat dat het certificaat in het leven is geroepen door de filmmaker
George Lucas die begin 1980 niet tevreden was met de geluidskwaliteit in de
bioscoop waar hij zijn film "THX 1138"bekeek.
Er bestaan versies voor (grote) bioscopen, thuisbioscopen, (multimedia) PC
geluidssystemen en geluid in de auto.
De eisen waaraan voldaan moet worden zijn niet openbaar, zodat het niet na te
gaan is waar het nou precies om gaat. Bekijk www.thx.com
Aanbeveling:
- Het THX certificaat of logo heeft niets te maken met surround sound en
geluidsformaten als Dolby Digital of DTS.
- Beschouw het logo als "gehoord en goedgevonden door de experts van
Lucasfilm"
- Apparatuur zonder THX logo kan best beter spelen dat spullen zonder het logo,
of omgekeerd
- Dus: Wat doet het ertoe?
Kijk ook op naar het lemma Multikanaal
Top
Thyristor
Zie Triac. Een Thyristor werkt maar 1 kant op.
Top
Timbre
De (subjectieve) indruk van de klank van een geluid of een (muzikale) toon, soms
van een muziek instrument. Het gaat dan om de hoogte van de grondtoon en de
intensiteiten van de boventonen of harmonischen
In verband met het begrip "Timbre" worden vaak termen gebruikt als
"zwaar, donker, helder, licht, scherp, rijk, enz." Zie ook "Hoe
klinkt Elektronica"
Top
Timpaan
Muziekinstrument: pauken; Menselijk gehoor: het trommelvlies.
Top
Tinnitus
Tinnitus is een veel voorkomende kwaal van het menselijk gehoor, waarbij
je geluiden hoort die er niet zijn. Meestal gaat het om vrij hoogfrequente tonen
in het gebied van 8 tot 15 kiloHertz, maar ook het horen van zeer lage
frequenties wordt gerapporteerd. Tinnitus komt niet alleen voor bij mensen
die slechthorend zijn, maar ook bij mensen met een -voor de leeftijd- redelijk
gezond gehoor.
Tinnitus is zo goed als ongeneeselijk. Kijk bij de Nederlandse
Vereniging Voor Slechthorenden voor meer informatie en links.
Top
Tijdversmering
Uitsmeren van een signaal in de tijd. In (optische) kabels noemen we het ook Dispersie.
Bij analoge en digitale filters spreken we over fase verschuiving, fase fouten,
groeplooptijden, of group delay. De essentie is dat signalen met verschillende
frequenties verschillende vertragingen ondervinden als ze door het systeem
lopen.
In de digitale techniek kunnen er filters gemaakt worden die geen last van time
smearing hebben. Analoge filters kunnen dit slechts benaderen.
Zie ook de problematiek bij het anti-alias filter in het hoofdstuk over A/D
en D/A conversie
Top
Time domain
Een grafische of wiskundige voorstelling van een verschijnsel in de tijd.
In tegenstelling tot "Frequentie domein" waar e.e.a. bekeken wordt als
het frequentie spectrum, evt gecombinerd met een fase diagram. Zie ook Fourier
transformatie.
Top
Time smearing
Zie tijdversmering.
Top
Tin
Chemische afkorting: Sn van Stannum
Tin wordt in combinatie met Lood gebruikt als soldeer
materiaal.
Top
Tolerantie
Toegestane afwijking. Als je honderd weerstanden van 100 Ohm koopt en je gaat ze
nauwkeurig opmeten zul je vinden dat er geen 1 exact 100 Ohm is. Ze zitten wel
allemaal binnen een bepaald percentage in de buurt.
Dit geldt voor alle onderdelen. Zie ook het lemma E-reeks
Top
Toontaal
In sommige talen, o.m. het Chinees, is de betekenis van een woord
afhankelijk van de toonhoogte of de toonzwenking waarmee het uitgesproken wordt.
Het is gebleken dat mensen die opgegroeid zijn met een toontaal vaker over een
een absoluut gehoor blijken te
beschikken.
Top
Topologie
Lett: de leer van de (eigenschappen van) plaatsen. Een bepaalde tak van de
wiskunde die zich bezig houdt met die eigenschappen van vormen en lichamen
die juist of juist niet veranderen als men die vormen kneedt of uitrekt. Deze
wiskunde is uitbreidbaar tot een willekeurig aantal dimensies.
In de techniek van elektronische filters bedoelen we ermee hoe de onderdelen
gerangschikt zijn (het schema). Filters met gelijke topologie kunnen best heel verschillende
eigenschappen hebben, en omgekeerd. Aan de topologie kun je meestal wel de
"orde" van een filter aflezen. Zie ook wisselfilters
Bij buizen-eindversterkerschakelingen moet je denken aan configuraties als
Single-Ended, Balans (de klasse A, AB, B kun je niet aan de topologie zien, dat
is een kwestie van instelling van de buizen) Ultralineair, Kathode gekoppelde
balansschakelingen etc.
Bij halfgeleider versterkers is er een nog grotere varieteit aan topologieën.
De meeste daarvan hebben hebben echter geen algemeen geaccepteerde naam
gekregen.
Top
Tos-link
Een door Toshiba ingevoerde digitale audio verbinding, gebaseerd op een optische
(plastic) fiber. Zie ook: SP/DIF
Top
Transcription
Engels/Latijn voor "overschrijven".
De term werd nog wel eens gebruikt in verband met vinyl platenspelers. De
toevoeging "transcription" suggereert dat het ding geschikt is voor
het overspelen naar bijv. magneetband of voor radio uitzendingen, waar een zeer
goede geluidskwaliteit gewenst is. Meestal ging het echt wel over de betere
spullen, maar soms was het niet meer dan loze woorden voor een veel te groot
prijskaartje.
Top
Transductor
Een bepaald soort transformator waarbij de overdracht van primair naar secondair
beinvloed wordt door de gelijkstroom door een hulpwikkeling. In het verleden
werden transductoren wel gebruikt als vermogensversterker in de
aandrijftechniek. (Grote elektro motoren en zo)
Tegenwoordig is het een achterhaalde techniek.
Top
Transfer impedantie
Een eigenschap
van kabels in verband met het EMC gedrag.
Ruwweg geeft de transfer impedantie aan hoe een common-mode
(stoor) stroom- signaal zich vertaalt naar het gewenste differential
mode (spannings) signaal.
Hoe kleiner de T.I. hoe beter de kabel storende signalen zal onderdrukken of
afschermen. Omdat deze eigenschap reciprook is
zal een kabel met een kleinere T.I. ook minder storing naar z'n omgeving
afstralen; zulke kabels "lekken" minder.
Beneden ca. 100 kHz bestaat de T.I. vrijwel uitsluitend uit de mantel weerstand
(bij een coaxiale of afgeschermde kabel) Bij (veel) hogere frequenties gaan
zelfinducties de hoofdrol spelen. Ook wordt bij zeer hoge frequenties de
"optische dichtheid" van de afscherm mantel belangrijk. Dat is de mate
waarin je niet door het vlechtwerk kunt kijken.
Top
Transformator, trafo
De transformator bestaat uit twee of meer koperdraadspoelen gewikkeld rond een
gemeenschappelijke ijzerkern.
Met een transformator kan een wisselspanning met weinig verliezen omgezet worden
in een andere (grotere of kleinere) wissel spanning van de zelfde spanningsvorm
en frequentie.
We spreken steeds over een primaire wikkeling waarop de ingangsspanning wordt
aangesloten. Er kunnen meerdere secondaire wikkelingen zijn.
De spanning is evenredig met het aantal wikkelingen. Het totale afgegeven
vermogen (product van Volt en Amperes) is steeds iets kleiner dan het opgenomen
vermogen. Het rendement van transformatoren is doorgaans zeer hoog, vooral bij
grotere transformatoren.
Transformatoren worden o.m. gebruikt in de energie techniek (vermogens van
megawatts, en dan weegt zo'n ding tonnen).
In de audio techniek vinden we Voedingstrafo's, Signaaltrafo's en Uitgangs
trafo's (de laatste alleen bij buizenversterkers). Ook bij electostatische
luidsprekers vinden we vaak een transformator om de vereiste hoge
signaalspanning op te wekken. Dit heet dan een step-up trafo, net als die bij
een vinyl-patenspeler met een Movong Coil element.
Uitgangs trafo's worden alleen gebruikt bij de verouderde buizen techniek en in
z.g. 100-Volt systemen.
Enkele vervelende eigenschappen van de uitgangstrafo vormen bij
buizenschakelingen de reden dat er geen
sterke tegenkoppeling gebruikt kan worden, waardoor het moeilijk is om een lage
vervorming te bereiken. Zie mijn hoofdstuk over buizen.
Signaaltrafo's vinden we bij microfoon-aansluitingen en soms bij
vinyl-platenspelers met een Moving Coil element. De
bedoeling is om storing van buitenaf (licht dimmers) te voorkomen door het
gebruik van symmetrische (twisted pair) lange leidingen. Er bestaan inmiddels
geintegreerde circuits die het zelfde bereiken zonder transformator.
Voedings trafo's komen we te kust en te keur tegen in audio apparatuur. Voor wat
grotere vermogens (in eindversterkers) hebben ringkern trafo's het voordeel van
een wat hoger rendement en geringer uitwendig magneetveld. (maar wel duurder,
enne.... het rendement van een E-kern transformator is ook niet slecht)
In toenemende mate wordt er gebruik gemaakt van z.g. schakelende voedingen.
(vooral in TV's, VCR's en Sateliet-ontvangers, maar ook voor Halogeen en SL
verlichting. Computer (rand) apparatuur heeft altijd een schakelende voeding) Dit type voedingen heeft een hoog rendement en gebruikt een
verhoudingsgewijs kleine transformator met een kern van ferriet materiaal. (een
keramische legering waar soms zelfs geen ijzer aan te pas komt)
De truuk is dat de lichnetspanning eerst omgezet wordt in een hoogfrequente
wisselspanning (40 kHz tot meer dan 1 MHz) waardoor er een veel kleinere
transformator gebruikt kan worden.
Top
Transistor
Element waarmee energie versterking gerealiseerd kan worden.
We onderscheiden Bipolaire- en Veld effect- transistoren. (Engels: Fet: Field
Effect Transistor)
Bij bipolaire transistoren veroorzaakt een geringe stroom in een stuurelectrode
(basis) een veel grotere stroom in het hoofdstroom circuit (collector-emittor)
Bij de veld-effect transitoren wordt de stroom in het hoofdstroom circuit
(source-drain) geregeld door een spanning op een stuurelektrode (gate)
De bipolaire transistoren worden geleidelijk aan verdrongen door de veldeffect
transistoren. (deze laatste worden geleidelijk aan goedkoper omdat ze vaker
gebruikt worden)
Voor de ontwerper van een audio versterker is het verschil tussen deze twee
soorten van groot belang. Voor de uiteindelijke prestaties van een versterker
maakt het niet uit of de ene dan wel de andere techniek gebruikt wordt.
Zie ook Halfgeleider.
Zowel de bipolaire als de veld-effect transistoren komen in twee versies die met
tegengestelde spanning/stroomrichtingen werken. Dit maakt het mogelijk om z.g.
complementaire versterkers te bouwen, vooral als eindversterker. Dit kan heel
elegante symmetrische schakelingen opleveren. (Symmetrie is belangrijk voor lage
even-harmonischen vervorming). In de buizen techniek hebben we geen variant die
met tegengestelde polariteit werkt.
Bij bipolaire transistoren spreken we over PNP dan wel NPN, en bij veld effect
transistoren over N-channel, dan wel P-channel.
De eerste werkende transistor is op 16 december 1947 gerealiseerd in Bell Labs,
het research laboratorium van de Amerikaanse telefoon maatschappij Bell. Dat is
iets meer dan 3 weken na mijn geboorte. Ik dateer dus echt uit het
buizentijdperk.
De uitvinders waren de experimenteerder Walter Brattain en de theoreticus John
Bardeen. Beiden hebben later Nobel prijzen ontvangen voor hun werk.
Het woord "transistor" is een samentrekking van de engelse woorden
"transition" = overgang en "resistor" = weerstand.
Top
Transport
Een gewichtig klinkend woord, (want engels) voor het aandrijf- en afspeel
mechanisme van een CD-speler.
Top
Treble
Engelse benaming voor het hoge tonen deel van de klank regeling
Top
Tri-Amping
Het toepassen van 3 eindversterkers (per luidspreker kast) voor lage, midden- en
hoge tonen weergave. Zie: Bi-Amping.
Top
Tri-Wiring
Zie: Bi-Wiring.
Top
Triac
Een symmetrich uitgevoerde thyristor. Deze dingen worden bij uitstek
gebruikt in dimmers voor elektrische verlichting.
Met een Triac kun je de gemiddelde spanning op bijv. een verlichtings armatuur
regelen. Het principe is dat de Triac pas ingeschakeld wordt op een bepaalde
tijd na de nul-doorgang van de lichtnetspanning. Dit principe wordt
Fase-aansnijding genoemd.
Top
Tribo
elektriciteit, tribo elektrische effecten
Het gaat om
elektro-statische oplading. Vooral op een vriezende winterdag (lage relatieve
luchtvochtigheid) hoor je bij het uittrekken van bijv. een trui wat knetterende
geluiden. Je haren kunnen er van overeind gaan staan en in het donker kun je
vaak ook vonken zien overspringen. Er komen gemakkelijk elektrische spanningen
van 10-tallen kilovolts voor. Zulke elektrische ladingen kunnen gemakkelijk
elektronische spullen beschadigen (bijv. als je een losse computerkaart oppakt)
In machines waar isolerende materialen verplaatst worden (bijv. de rotatie
drukpers voor de krant) moeten vaak maatregelen genomen worden om zulke effecten
te voorkomen. Het Polonium 210 dat eind 2006 gebruikt werd bij een gifmoord in
de UK heeft zo'n toepassing; het maakt de lucht elektrisch geleidend waardoor
zulke ladingen afgevoerd worden.
De term "Tribo" verwijst naar "wrijven" is daarmee fout,
want de oorzaak is niet het wrijven. Wat er precies gebeurt is het
volgende:
Als 2 verschillende materialen met elkaar in contact komen vindt er een
elektronen uitwisseling plaats. Het ene materiaal "leent" wat
elektronen van het andere. Dat ene materiaal wordt wat negatief geladen en het
andere positief. Dat levert een aantrekkingskracht op die we ook kennen als
"adhesie".
Wanner die materialen weer gescheiden worden kunnen die "geleende"
elektronen niet meer terug en blijft er een elektrische lading bestaan.
Wrijving versterkt het proces wel vaak, omdat de materialen daardoor in inniger
contact komen.
Een zeer bekend voorkomen van elektrostatische oplading is als je uit een auto
stapt en dan die tik voelt als je de deur aanraakt. Er bestaat hierover een
groot misverstand, nl. dat de auto opgeladen zou worden tijdens het rijden en
dat die lading dan via jou afgevoerd wordt. Er zijn een soort rubber stripjes te
koop die je aan de auto kunt bevestigen en die die lading zouden moeten
afvoeren. Helaas: dat werkt niet, want zo zit het probleem niet inelkaar.
Wat er wel gebeurt is dit: In de stoel maakt je keding contact met de
stoel en leent of geeft wat elektronen af. Als je uitstapt worden die elektronen
niet teruggegeven en blijft er een elektrische spanning bestaan tussen jou en de
stoel. Jij bent dus zelf opgeladen, en als je het metaal van de auto aanraakt
(die laklaag maakt niet veel uit, de spanning is hoog genoeg voor een doorslag)
springt er een vonk over.
Het uit de auto stappen maakt ook dat de capaciteit tussen jou en de auto (veel)
kleiner wordt waardoor de elektrsche spanning stijgt. (Q = C * V. De lading Q
blijft gelijk, de capaciteit C wordt kleiner, dus de V moet groter
worden...)
Wat wel helpt is als je tijdens het uitstappen het metaal van de deur beethoudt,
bijv. aan de bovenrand.
Voor tribo-elektrische effecten is altijd beweging nodig, en dat is doorgaans
niet het geval in onze huiskamer apparatuur. Een enkele keer is het effect
merkbaar bij microfoon kabels met een zeer hoogohmig microfoon type (kristal of
elektreet) en je kunt er last van hebben bij het afspelen van vinylplaten.
Top
Triode
Zie elektronen buis.
Top
True RMS
Kwalificatie van een meetinstrument dat een juiste weergave geeft van de
vermogens-inhoud van een wisselspanning of stroom, ongeacht de golfvorm.
Gewone (niet-RMS) instrumenten geven bij wisselspannings/stroom metingen een
foute uitlezing als de spannings/stroomvorm sterk afwijkt van de sinus.
Zie ook RMS.
Top
Tulp-stekker
Meest gebruikte connector voor signaal kabeltjes bij huiskamer audio
Heet ook: Cinch of RCA
Er is in de High-end wereld nogal wat kritiek op deze stekkers en de standaard
kabeltjes, en niet geheel onterecht. Ze maken nog wel eens slecht contact en ook
de verbinding met de kabel wil nog wel eens defect raken. In dat laatste
geval moet je gewoon een nieuw kabeltje kopen, ze kosten maar een paar euro.
Bij een slecht contact kun je de "tulp" een beetje ovaal buigen met
een combinatietang of een waterpomptang (voorzichtig!).
Connectors met een verguld oppervlak geven op termijn (vele jaren) minder
problemen met corrosie of oxidatie. Gebruik vergulde connectors alleen in
combinatie met vergulde tegendelen.
Het type of merk connector / stekker heeft verder geen enkele invloed op de
geluidskwaliteit, zolang de verbinding in tact blijft. Bij slechte verbindingen
krijg je uitval verschijnselen (helemaal geen geluid van bijv. links of
rechts) Géén verlies aan transparant hoog, strakke bas en
"plaatsing".
Top
Tuner
Een radio-ontvanger voor de FM-band. Veelal ook middengolf en soms lange golf.
Een tuner levert een signaal op lijn-nivo, dat aan een versterker (met
luidsprekers) gevoerd moet worden om hoorbaar te worden.
Top
Tungsten
Engelse naam voor het metaal Wolfram. Chemische
benaming: Wo. Dit metaal wordt wegens de zeer hoge smelttemperatuur gebruikt
voor de gloeidraden van lampen en elektronen buizen.
Top
Tussenwiel
Bij platenspelers en -soms- bandrecorders een rubber wieltje dat tussen de
getrapte motor-as en de draaitafel of de capstan zit. Door het verplaatsen van het
tussenwiel kan de draaisnelheid ingesteld worden.
Systemen met een tussenwiel hebben meestal meer rumble en/of jank dan systemen
die met een snaar-aandrijving werken of d.m.v. direct drive.
Top
Tweeweg systeem
Een luidspreker systeem (kast) waarin twee luidsprekers gemonteerd zijn. De ene
doet de lage frequenties, de andere de hoge.
Top
Tweespoor
Bij de bandrecorder of het tapedeck een opneem techniek waarbij 2 sporen op de
band van 6.25 mm breed geschreven worden.
Hiermee is stereo mogelijk als beide sporen gelijktijdig geschreven worden, of
mono, en dan heb je de dubbele speelduur door de bandhaspels aan het einde om te
keren.
Zie ook volspoor, halfspoor, vierspoor,
kwartspoor.
Top
Twinax
Een afgeschermde kabel waarin zich een getwist aderpaar bevindt.
Voor gebalanceerde of symmetrische verbindingen zoals die met XLR connectoren
moet twinax kabel gebruikt worden. In het geval van een digitale AES-EBU
verbinding moet de kabel een karakteristieke impedantie van 110 Ohm hebben.
Top
Twisted Pair
Een type kabel waarbij één of meer aderparen onderling in elkaar gedraaid
zijn. Zulke kabel kan afgeschermd (Twinax) zijn of niet.
Twisted pair kabels worden vooral toegepast in computernetwerken, analoge en
digitale telefonie, microfoonkabels, en professionele analoge zowel als digitale
audio verbindingen.
De tegenhanger van twisted pair is coaxiaal of simpel afgeschermd.
Twisted pair kabels zijn over het algemeen beter geschikt voor lange
verbindingen, c.q. als er storing van buitenaf te verwachten is en bij zwakke
signalen (microfoon)
Voorwaarde is wel dat zowel aan de bron als aan de bestemmings-kant een goede
symmetrie en galvanische scheiding gewaarborgd is, Bij microfoons vaak met
signaal-transformatoren.
De afgeschermde symmetrische microfoon kabel maakt ook fantoom voeding mogelijk.
Dat is een truukje om een voorversterker die in de microfoon ingebouwd is te
kunnen voeden zonder dat daarvoor extra aders in de kabel nodig zijn.
Top
Home