P
De letter P wordt in de elektrotechniek gebruikt voor het vermogen, uitgedrukt in Watts.
Top

PA
Public Address. Geluids weergeef techniek of -systeem bedoeld om een groot publiek in een zaal of in de open lucht te bedienen. Zulke apparatuur wordt veelal "professioneel" gebruikt, d.w.z. dat er geld mee verdiend wordt. Sommige mensen denken dat het dan ook om kwalitatief zeer hoogstaande apparatuur gaat. Dat is meestal niet het geval. Zelfs een bescheiden huiskamer-hifi installatie wint het vaak qua geluidskwaliteit van een gigantische professionele P.A. installatie, afgezien van het vermogen natuurlijk.
Op deze website besteed ik verder geen aandacht aan P.A. systemen.
Top

Pan, Panning
Bij P.A. en opneem apparatuur (zie Mixer) een regelaar waarmee het signaal van een mono-bron (bijv. microfoon) op de gewenste plek in het stereo beeld geplaatst kan worden.
Een soort balans regelaar dus, maar dan per signaalbron.
Pan of Panning is ook in de film/TV-techniek bekend als een beweging van de camera in het horizontale vlak.
Ik vermoed dat de term teruggaat op het begrip "panorama".
Top

Parasitair, Parasitaire elementen, Parasitaire oscillaties
Parasitair betekent dat het er niet thuis hoort maar er toch zit.
Elektronische apparaten zitten altijd vol met parasitaire elementen. Iedere draad of andersoortige geleider heeft een beetje weerstand, een beetje zelfinductie en vormt een kleine capaciteit naar alle geleiders in z'n omgeving. Het zelfde geldt voor alle onderdelen waaruit een elektronisch apparaat is samengesteld.
Meestal heb je er geen enkele last van maar de elektronicus die een apparaat ontwerpt moet zich zich er goed rekenschap van geven.
Een audio-apparaat moet n.l. niet alleen bij audio frequenties ( 20 Hz .. 20 KHz) goed functioneren maar -vooral als er sterke tegenkoppeling wordt toegepast- ook gecontroleerde eigenschappen hebben voor frequenties die tot een flink aantal Mhz kunnen gaan. Als de ontwerper dit niet goed doet kunnen er parasitaire oscillaties optreden die een desastreus effect hebben op o.m. de intermodulatie vervorming.
Nog verder gaat de eis dat een audio apparaat ongevoelig moet zijn voor storing van buitenaf tot tenminste 2500 Mhz. Hier geldt vooral dat er vanaf het begin van het ontwerp rekening mee gehouden moet worden. Bij zulke hoge frequenties spelen parasitaire elementen veelal de hoofdrol.
Een aardige voor elektronici is deze: Parasitaire elementen zijn die onderdelen die niet op het schema staan, maar wel in je fysiek circuit zitten.
Top

Parallel, parallel schakeling
Parallel schakeling is er als twee of meer elementen dezelfde spanning zien.
Dit in tegenstelling tot serie-schakeling, waar 1-en-dezelfde stroom door een aantal elementen loopt.
Zie het hoofdstuk basis-elektronica.
Top

Parallel resonantie
Een parallel schakeling van een capaciteit en een zelfinductie vormt een parallel resonatie kring of resonator. Als de schijnbare weerstanden van de zelfinductie en de capaciteit gelijk zijn treedt er resonantie op.
De vervangingsimpedantie van een parallel resonantie kring is bij de resonantie frequentie zeer veel hoger dan bij andere frequenties.
Top

Pascal
Eenheid voor de luchtdruk of de druk van een gas of damp.
De atmosferische druk is ongeveer 1000 hectopascal, oftewel 100.000 Pascal.
De referentie waarde van de absolute geluidsdruk  (0 dBa)  is vastgesteld op 20 uP (20 micro Pascal) 
Top

Passieve elementen
Onderdelen van een elektronische schakeling waarmee geen energie versterking mogelijk is.
Typische voorbeelden zijn : weerstanden, condensatoren, zelfinducties en transformatoren.
Tegenstelling: Active elementen als transistoren, diodes en elektronen buizen.
Top

Patent
Zie octrooi.
Top

P-buizen
Elektronen buizen waarvan het typenummer met de letter "P" begint.
Deze buizen hebben een gloeistroom van 300 mA en verschillende spanningen voor de gloeidraad. Ze zijn bedoeld voor serievoeding (de gloeidraden van alle buizen in het apparaat in serie geschakeld, en direct of via een weerstand aangsloten op het lichtnet) en werden vooral gebruikt in TV-toestellen in de jaren 1950 - 1970. 
Zie ook U-Doos
Top

Pitch, pitch-control
eng. toonhoogte.
Een pitch control is op een platenspeler een knopje om de snelheid en daardoor de toonhoogte iets te veranderen, zodat je met een muziekinstrument thuis kunt samenspelen met een opname.
CD-spelers met een pitch control bestaan wel maar zijn schaars en waarschijnlijk duur. Ze worden soms door dj's gebruikt. 
Top

Pick-Up
Apparaat voor het afspelen van Grammofoonplaten Zie Grammofoon of vinyl platenspeler.
Top

Pick-Up element
Het onderdeel in een Pick-Up of Platenspeler dat de bewegingen van de aftast naald omzet in een elektrisch signaal.
Top

pico
Voorvoegsel voor 1/1000 van 1/1000 van 1/1000 van 1/1000, of 10^{^-12}
Je komt het pico voorvoegsel eigenlijk alleen tegen bij de waarde van condensatoren.
Top

Piëzo elektrisch effect
Sommige kristallijne of keramische materialen vervormen onder invloed van een elektrische spanning. Die zelfde materialen wekken ook een elektrische spanning op als ze vervormd worden.
Dit effect wordt in tal van toepassingen gebruikt: Piezo-elektrische en keramische pick-up elementen en microfoons, gasaanstekers, sommige sigaretten-aanstekers, keramische luidsprekers (alleen hoge tonen lukt enigszins), micro positioneersystemen.
Medisch: ultrageluid (meest bekend: de pre-natale scan)
De meer algemen term voor dit verschijnsel is Elektrostrictie.
Er bestaat een magnetische tegenhanger: Magnetostrictie, maar die heeft nog weinig toepassingen.
Top

Pijngrens
Het geluidsvolume waarbij pijn ervaren wordt. De pijngrens ligt bij een geluidsterkte van ca. 120 .. 130 dBa, enigszins afhankelijk van de aard van het geluid.
Bij aanzienlijk lagere geluidssterktes vanaf ca. 80dBa kan al een permanente beschadiging van het gehoor plaatsvinden bij voldoend lange blootstelling.
De ARBO-wet (Arbeids omstandigheden) schrijft voor dat vanaf 80 dBa gehoorbeschermende maatregelen genomen moeten worden in de werksituatie.
Geluiden op een nog veel lager nivo worden door veel mensen als hinderlijk of zelfs als een psychische belastig ervaren. Vooral als de noodzaak van zulk geluid afwezig is. Te denken valt aan de popmuziek die gedurende de hele werkdag door productie ruimtes schalt, de muzak waarmee winkels en winkelstraten besproeid worden, en de klakkeloosheid waarmee mensen de boxen buiten zetten bij de barbecue.
Zie ook het hoofdstuk over het gehoor.
Top

Piloottoon
Een 19 KHz signaal met 10% amplitude dat meegestuurd wordt met een FM-stereo uitzending. (idem in het stereo TV-geluid). Deze toon is nodig om de stereo informatie te kunnen decoderen.
In het kort komt het hierop neer: In de basisband (20 Hz .. 15 KHz) wordt de som van links en rechts uitgezonden (het M-signaal). Een mono-ontvanger levert dus de som, en niet slechts 1 stereo kanaal.
Het verschil signaal Links minus Rechts, (ook wel S-signaal genoemd) wordt amplitude gemoduleerd op een draaggolf van 38 Khz en beslaat dan het gebied 23..53 KHz. De draaggolf zelf wordt onderdrukt.
Uit de 19 KHz piloottoon wordt die draaggolf met de juiste fase afgeleid, en daarmee kan het S-signaal gereconstrueerd worden. De zuivere L en R signalen ontstaan door optellen en aftrekken van M en S.
Mensen onder de 30 jaar kunnen de piloottoon soms horen, vooral met een oudere mono-ontvanger (maar die zijn tegenwoordig schaars) Bij stereo ontvangers wordt de piloottoon onderdrukt. Het moge duidelijk zijn dat FM-stereo en TV-geluid geen audio frequenties boven ca. 15 kHz doorgeeft.
Top

Ping-pong stereo
Een opneem techniek voor 2-kanaals stereo, waarbij het verschil tussen links en rechts zeer nadrukkelijk aanwezig is.
Bij demonstratie platen uit de begintijd van stereo, werd het geluid van ping-pong wedstijden nog wel eens gebruikt om de nieuwe mogelijkheden te demonstreren.
Bij sommige muziek opnames vind je het geluid van bepaalde instrumenten bijna uitsluitend in het linker kanaal en dat van andere instrumenten bijna uitsluitend in het rechterkanaal. We noemen dat tegenwoordig denigrerend "ping-pong stereo".
Bij weergave via luidsprekers is dat meestal niet zo'n probleem, maar als je zo'n opname met een hoofdtelefoon beluistert is het erg onaangenaam.
In het hoofdstuk Hoe klinkt elektronica vertel ik er iets meer over.
Top

Plaatsing
De mate waarin je in het geluidsbeeld van afzonderlijke instrumenten of stemmen kunt bepalen waar ze zich bevinden. We spreken over links/rechts plaatsing en over plaatsing in de diepte.
Deze plaatsing is vrijwel volledig bepaald door de omstandigheden bij de opname en de mixage. Bij de apparatuur thuis hebben alleen (de afstraal eigenschappen van) de luidsprekers en de kamerakoestiek er invloed op. De elektronische apparaten (CD-spelers, versterkers) en zeker de kabels hebben geen effect op de ruimtelijkheid of de plaatsing.
Hoe komt dat?
De stereo localisatie ontstaat door kleine tijdsverschillen, volume verschillen en ook klankverschillen tussen hetgeen het linker en het rechter oor waarneemt.
De ruimtelijkheid (gewaarwording van een grote of kleine ruimte) vindt z'n oorzaak in verschillen in looptijd, volume en klank van het directe geluid en het gereflecteerde geluid.
Zie ook het hoofdstuk over gehoor en akoestiek

Bij stereo weergave is het de bedoeling dat de luisteraar zo goed mogelijk hoort wat 'ie in de concertzaal gehoord zou hebben (en dan liefst nog wel op de beste plek)
Nou gaat dat nogal moeizaam, want stel je maar voor dat je huiskamer een geluiddichte kist is die ergens in de concertzaal hangt, en waarin slechts twee openingen zitten (je luidsprekerkasten). Ik verzeker je dat dat niet echt goed klinkt.
In kringen van geluidstechnici is dan nog steeds veel discussie over de te prefereren microfoon opstellingen, om tegemoet te komen aan de "sleutelgat" effecten van de stereo luidsprekers..
In een zaal opstelling zie je heel vaak twee centrale microfoons op ca. 40 cm afstand midden voor het podium hangen, vaak met een staaf verbonden en iets uit elkaar schuin naar beneden wijzend. Deze microfoons geven de hoofdmoot van het geluidsbeeld.
De soms tientallen andere microfoons die boven het orkest hangen of er tussen in staan zijn z.g. steun microfoons en een goed geluidstechnicus zal die slechts spaarzaam gebruiken.

Een geheel ander verhaal zien we bij veruit de meeste opnames van jazz en populare muziek. Omdat zulke ensembles zelden een goede akoestische balans hebben (dus zonder elektronica) of uberhaupt niet zonder versterking kunnen (vocalisten! ) wordt er meestal een z.g. close-miking techniek gebruikt.
Dat betekent dat de microfoons zo dicht mogelijk bij de betreffende instrumenten staan, niet zelden zijn de instrumenten zelfs gescheiden door geluiddempende schermen, en er wordt zo weinig mogelijk meegenomen van de zaalakoestiek c.q. men kiest een studio met een tamelijk dode akoestiek.
De "plaatsing" wordt hier geheel op de mixer bepaald, en de ruimtelijkheid komt van een apparaat dat een kunstmatige akoestiek levert. In het simpele geval wordt de plaatsing gegeven door het volume verschil waarmee een microfoon aan links/rechts doorgegeven wordt (pan). In een meer moderne en luxueuze digitale regietafel wordt waarschijnlijk ook iets met de looptijden gedaan.
Voor de ruimtelijkheid (zaal akoestiek, nagalm) wordt gebruik gemaakt van allerlei mogelijkheden om kunstmatig nagalm op te wekken.

Het is mij gebleken dat nogal wat Hifi hobbyisten de mate van "plaatsing" beschouwen als een van de beste graadmeters van de kwaliteit van de apparatuur. Helaas, ze luisteren voornamelijk naar wat de geluidstechnicus voor hen bedacht heeft, en zeker bij pop- en jazz is dat bijna altijd een nep-akoestiek. (Begrijp me niet verkeerd, het resultaat is vaak best wel aan te horen)
Het is wel zo dat naarmate je verschillen in opneemtechniek/kwaliteit van diverse opnames beter kunt horen, je weergeefspullen waarschijnlijk beter zijn. Dit is de strekking van het verhaal over luisterproeven waarop ik ook nog eens hoop terug te komen met een nederlandse samenvatting.
Top

Placebo
Als ik het goed heb is de letterljke vertaling "in plaats van" of  "plaatsvervanger"
In de wereld van het testen van medicijnen wordt vaak aan een willkeurig geselecteerde groep patienten met een bepaalde kwaal een nep-medicijn gegeven en aan een andere groep het echte medicijn. In het onderzoek wordt dan later nagegaan of de patienten die het echte medicijn gekregen hebben er beter aan toe zijn dan hen die de nep gekregen hebben. Voor de betrouwbaarheid van het onderzoek is het belangrijk dat niet alleen de patient, maar ook de behandelaar niet weet of een die bepaalde patient het echte medicijn of het nep-middel, de placebo, heeft gekregen. We noemen dat "dubbel blind" onderzoek.
In de audio wereld wordt zulk "blind" onderzoek veel te weinig gedaan, waardoor er de gekste verhalen in omloop komen.
Top

Plasma, Plasmaluidsprekers
Een plasma is een gas in volledig ge-ioniseerde toestand. Het wordt ook wel de vierde agregatie toestand genoemd (Vast, Vloeibaar en Gasvormig zijn de klassieke eerste 3)
Het is met relatief eenvoudige middelen mogelijk om lucht in een min-of-meer plasma toestand te brengen, en je kunt daarmee een hoge-tonen weergever bouwen die iedere andere tweeter ver achter zich laat voor wat betreft de geluidskwaliteit.
Er zijn een paar problemen: De stabilitiet van de ionistaie, de ozon productie en de vervorming die kan optreden. Ook is het maximaal haalbare vermogen niet erg groot.
Ik heb er ooit eens een experimentje aan gewaagd. Het speelt, maar het is weer in de kast gezet, en daar wacht het tot ik er weer eens tijd aan wil besteden.
Top

Platenspeler
Zie Grammofoon.
Top

Poederijzer
Een mengsel van fijn verdeelde ijzer korreltjes in een elektrisch isolerende vulstof. Het wordt vooral gebruikt als regelbare kern in afstemspoelen voor midden- en lange golf ontvangers.
De achtergrond is dat er in massief ijzer bij deze frequenties zeer veel wervelstroomverliezen of eddycurrents zouden optreden, waardoor zo'n afstemkring niet goed werkt. Door de fijn verdeelde ijzerdeeltjes op te sluiten in een isolerende vulstof worden die wervelstromen voorkomen. Dit werkt doorgaans prima voor frequenties van pakweg 100 Khz tot een paar MHz.
Voor audio transformatoren (bijv. de uitgangstransformator in een buizenversterker) is poederijzer volstrekt ongeschikt. Zulke transformatoren vragen een kernmateriaal met een zeer hoge magnetische permeabiliteit. Bij poederijzer is dat getal erg laag, en zou je een gigantisch grote kern nodig hebben om een fatsoenlijke transformator te krijgen.
  Top

Polarisatie
In de elektronica techniek bedoelen we meestal dat iets een (voorkeur voor een) bepaalde richting heeft. Er is enige verwantschap met het begrip polariteit.
Zo hebben bijv. FM-Radio en TV-zenders een bepaalde polarisatie, dat is de richting waarin het elektrische veld trilt. Bij FM-radio is dat vertikaal, en bij TV is het horizontaal (in Nederland) Je kunt dat zien aan de manier waarop antennes geplaatst (moeten) worden.
N.B. In Ned. is de polarisatie richting van FM-radio aanvankelijk horizontaal geweest. Vanaf ca. 1992 tot 1996 is dat geleidelijk omgeschakeld naar vertikaal, vooral t.b.v. het toenemend belang van mobiele ontvangst (autoradio) waarbij een horizontale polarisatie richting nogal eens tot ontvangst problemen leidt.
Als je een eigen FM-antenne hebt moet je die dus in het vertikale vlak opstellen, dus met alle dwarsstaven en zo vertikaal.
Top

Polariteit
Meestal wordt er gedoeld op de luidspreker polariteit.
Zie: bekabeling, luidspreker kabels
Over de absolute polariteit van het geluidssignaal (dus of de conus van je luidspreker naar voor- of naar achter gaat bij die klap op de basedrum) is er een AES standaard. Hierover meer.
Top

Pole checker
Een schroevendraaier-achtig instrumentje met een LCD-schermpje dat erg behulpzaam kan zijn bij het inspecteren van elektrische installaties en apparaten.
Je kent wellicht de klassieke "spannings-zoeker", het schroevendraaiertje met het neon-lampje. Je kunt daarmee eenvoudig vaststellen of er 230 Volt op een draad staat
De pole-checker is wat veelzijdiger, hij werkt ook bij veel lagere spanning, tot 12 Volt DC van de auto, en hij geeft bij benadering de spanning aan.
Je kunt een 'm kopen bij de betere HiFi-shop, maar dan betaal je er wellicht enkele tientjes voor (dan staat er wel een dure merknaam op) of bij Conrad onder bestelnummer 13.37.28-60 en dan kost 'ie een paar euro, incl. BTW en excl. verzendkosten.
De pole-checker is niet geschikt om de luidspreker polariteit te bepalen.
Top

Polymeer
Een stof waarbij de moleculen die oorspronkelijk mogelijk een vloeistof vormden zich zodanig aaneen geregen hebben dat er een min-of-meer vaste stof is ontstaan.
De meeste plastic's of kunststoffen zijn polymeren. Er bestaan polymeren met de meest uiteenlopende mechanische en elektrische eigenschappen. Recente ontwikkelingen geven bijv. zicht op kunststoffen die aanzienlijk van vorm veranderen n.a.v. een elektrische spanning. Zoek op internet maar eens met de zoekterm "artificial muscles"
Top

Post
Engels woord voor een paaltje met schroefdraad waarop een draad of kabelader aangesloten kan worden d.m.v. een moerschroef.
Je vindt ze nogal eens aan luidsprekerkasten.
Top

Potmeter, Potentio-meter, Poti (D), Pot (E)
Regelbare weerstand, meestal gebruikt als volume regelaar of als toon- of klank- regelaar.
Als volume regelaar wordt altijd een potmeter met logarithmische karakteristiek gebruikt. Beter zou de term exponentieel zijn, want het volume (in watts) neemt toe met (ngeveer) de exponent van de draaihoek, en niet met de logarithme.
Voor klank- en balansregelaars wordt altijd een lineaire karakteristiek gebruikt.
In de type aanduiding vind je vaak de letter A voor een liniare en B voor een logarithmische karakteristiek.
Voor het gebruik in een stereo versterker is de gelijkloop van belang. Dat is de mate waarin links en rechts gelijk op sterker of zwakker worden. Bij de normaal gebruikte potmeters is de gelijkloop meestal voldoende. Er worden weliswaar potmeters aangeboden met een ietwat betere gelijkloop, maar wel met een aanzienlijk hogere prijs.

In het interne van een elektronisch apparaat worden potmeters nog al eens gebruikt om bepaalde zaken af te regelen. We spreken dan over een instelpotmeter.
In veel moderne apparatuur worden z.g. elektronische potmeters gebruikt. Dat zijn IC's die een mechanische potmeter imiteren, maar de aansturing is een digitaal signaal i.p.v. een mechanische as en een knop. 
In het april 2008 nummer van Elektor staat een ontwerp van mij voor zo'n elektronische volumeregelaar.
Top

Power
Engels voor "vermogen".
Top

Power Factor, -correction
Soms wordt de "Vormfactor" bedoeld.
De fase verschuiving tussen stroom en spanning. Zie: Cosinus-phi
Bij power factor correction wordt er gedoeld op maatregelen om te zorgen dat apparaten zo goed mogelijk een sinusvormige stroom in fase met de spanning opnemen uit het lichtnet.
De meeste elektronische apparatuur neemt alleen op de top van de sinusvormige netspanning stroom op, en de energie distributie bedrijven vinden dat niet fijn. (ze moeten dikkere kabels leggen dan strikt nodig)
Er is regelgeving in de maak die ook voor consumenten- en ICT apparatuur zulke correctie verplicht stelt. Voor zware industriele toepassingen zijn er al zulke regels.

In verband met condensatoren wordt de term Power Factor wel gebruikt voor de verlies factor of de ESR
Top

Praktijk
Zie Theorie en praktijk
Top

Pre-emphasis
Zie De-emphasis
Top

Product
In de rekenkunde het resultaat van een vermenigvuldiging.
Top

Protocol
Een stelsel van afspraken, of een voorschrift over hoe iets gedaan moet worden.
In de elektronica meestal om te zorgen dat een ontvanger het signaal van een zender correct kan ontvangen.
Zo kennen we de relatief eenvoudige protocollen voor de ontvangst van AM en FM zenders.
Bij de overdracht van digitale signalen is een veel gedetaileerder protocol nodig om een correcte ontvangst te waarborgen. Zulke protocollen bevatten meestal mechanismes voor het detecteren en corrigeren van fouten in de overdracht, en vaak coderings technieken, die bedoeld zijn om te zorgen dat alleen gebruikers met een geldige licentie de signalen kunnen decoderen.
Voorbeelden: kabeldecoders en sateliet ontvangers.
Top

Pseudo techniek, pseudo technici
Een veel voorkomend fenomeen in de high-end audio wereld.
Het is voor een leek erg moeilijk om na te gaan of je met pseudo techniek of met echte techniek te maken hebt. Zelfs technisch geschoolde mensen tuinen nog wel eens in de warboel van drogredenen en halve waarheden die de pseudo techniek kenmerkt.

Pseudo technici gebruiken technische termen om je te overtuigen dat bepaalde producten echt een beduidende verbetering van de geluidskwaliteit geven. (Dat doen echte technici soms ook, maar bij de pseudo's rammelt het verhaal aan alle kanten.)
Het gaat vaak om kabels en accessoires, maar steevast om dingen die (veel) duurder zijn dan wat een weldenkend mens ervoor zo willen uitgeven.
Bijna altijd komen ze met de bewering dat andere mensen het "in 100% van de gevallen ook zo hoorden". Geconfronteerd met de algemeen bekende elektronica techniek die in veel van zulke gevallen voorspelt dat er geen enkel merkbaar effect kan zijn zullen ze de geldigheid van die techniek in twijfel trekken met een beroep op het verschil -zoals de volksmond dit ervaart- tussen "theorie" en "praktijk".
Steevast kunnen ze geen logische verklaringen of getalsmatige informatie geven over de beweerde "verbeteringen", of hoe erg het "probleem" wel is. Bij doorvragen hierover komt er nog meer pseudo-techniek, wordt het stil, of ze verschuilen zich achter "fabrieksgeheimen" of beweren dat de effecten door de hedendaagse wetenschap niet verklaard kunnen worden omdat "de meetapparatuur nog niet zo ver ontwikkeld is".
Populair is het aanhalen van technische fenomenen in andere toepassingsgebieden van de elektronica: (iets in de radartechniek of een medische toepassing) zonder dat ze duidelijk maken hoe relevant dat fenomeen is voor het audio gebied.
Vaak blijken ze weinig algemene en fundamentele kennis van de elektronica te hebben (ze kennen alleen maar het hifi-wereldje) en soms beweren ze zelfs dat geschoolde technici "afgestompt" zijn als die de tegenstrijdige en incomplete redeneringen van de pseudo's niet voetstoots willen accepteren.

Altijd zullen pseudo's er op hameren dat je vooral moet gaan luisteren, luisteren, en nog eens luisteren, en hoe duurder de (rest van de) apparatuur hoe beter de effecten hoorbaar zijn.

Lees ook: betrouwbaarheid van informatiebronnen c.q. het detecteren van pseudo techniek. en het artikel uit Scientific American over het detecteren van wetenschappelijk fraude.

Er is een hoofdstuk waarin ik commentaar geef op enkele websites / web-artikelen die naar mijn inzicht pseudo-techniek bevatten.
Top

Puntstraler
Zowel voor elektromagnetische golven als voor geluid geldt dat een stralend lichaam dat klein is t.o.v. de golflengte altijd een rondom-straler is.
Alleen stralers met afmetingen die (veel) groter zijn dan de golflengte kunnen sterk gericht zijn.
Deze eigenschap is reciprook, d.w.z. het geldt ook voor ontvangers zoals als radio/tv- antennes en microfoons.