Begrippen M

Magneto dynamisch
Gebruikmakend van bewegingen van een magneet. Bijv. bij pick-up elementen voor het afspelen van vinylplaten bestaat er een magneto-dynamische en een elektro-dynamische variant. In het eerste geval beweegt er een magneetje, in het tweede geval beweegt er een spoeltje.
Zo goed als alle luidsprekers, ook -of juist- de z.g. magnetostaten zijn elektrodynamisch, alhoewel ze vaak magnetisch of MD genoemd worden.
Top

Magneto Dynamisch Element (M.D.)
Pick-up element waarbij een klein magneetje beweegt in een stilstaand spoelenstel.
Meest gebruikte afspeel element voor Vinyl platen.
Zie ook Moving Coil Element.
Top

Magnetostrictie
Dit is het effect dat sommige materialen onder invloed van een magneetveld korter en dikker worden. Er zijn weinig practische toepassingen.
De elektrische tegenhanger is het Piezo-elektrisch effect, soms ook genoemd:Electrostrictie.
Top

Maskering
Eigenschap van het menselijk gehoor.
Als er een zacht geluid aanwezig is tegelijk met een hard geluid zullen we onder bepaalde omstandigheden het zachte geluid in het geheel niet meer kunnen waarnemen.
De maskering is sterk afhankelijk van de frequentie gebieden van het "harde" en het "zachte" geluid.
In het algemeen kan gesteld worden dat bijgeluiden zwakker dan -50 dB t.o.v. het "sterke" geluid niet waargenomen kunnen worden. Voor harmonischen geldt een grens van 20 tot 30 dB.
Het artikel over het gehoor vertelt er meer over.
Top

Mc
Mega Cycle(s per second)
Eng. aanduiding voor MegaHertz, aantal (miljoenen) perioden per seconde.
Top

MC
Moving Coil. Een element voor het afspelen van vinylplaten, waarbij een spoelenstel beweegt tussen vaste magneetpolen.
Zie ook MD

Top

Mechatronica
Het overlappende deel van de vakgebieden elektronica en de mechanica. Zie ook "Servo".
Top

Meekoppeling

Zie tegenkoppeling

Meneer Van Dalen Wacht Lang Op Antwoord
Dit is een ezelsbrugje om de volgorde te onthouden waarin samengestelde berekeningen gemaakt moeten worden.
Machtsverheffen, Vermenigvuldigen, Delen, Wortel-trekken, Logarithme nemen, Optellen, Aftrekken.
Voorbeeld: X = A + B * C. Hier moet je eerst B en C vermenigvuldigen en dan A erbij optellen, want Vermenigvuldigen gaat vóór Optellen.
De "Meneer Van Dalen" volgorde wordt doorbroken met haakjes.
In X = (A + B) * C moet eerst A en B opgeteld worden, en het resultaat wordt met C vermenigvuldigd.
Top

Mengtrap, mixer
In super heterodyne radio (en TV) ontvangers de plaats waar de frequentie omzetting plaats vindt.
Zie super, super-heterodyne.
Top

Metaalfilm
Aanduiding van een bepaalde constructie van een weerstand. Het weerstands materiaal bestaat uit een dunne metaalfilm die op een keramische drager aangebracht is.
Ook bij condensatoren komt de term voor: Het gaat dan om constructies waarbij een metaallaagje op een isolerende film opgedampt is.
Top

MFB
Motional Feedback. Een actief luidspreker systeem dat omstreeks de jaren ''70 door Philips in handel gebracht is om veel laag uit een klein luidsprekerkastje te krijgen.
Het principe berust er op dat de beweging van de (bas) luidsprekerkonus gemeten wordt en teruggevoerd wordt naar de eindversterker van de basluidspreker. De basluidspreker wordt zodoende gedwongen om het aangeboden signaal beter te volgen, en daardoor zal er ook bij een eigenlijk te kleine kast een betere basweergave optreden.
Het principe werkt beslist, maar het is desondanks een commerciele flop geworden.
Er is anno 2008 nog steeds veel belangstelling voor zulke luidsprekers, te zien aan de website mfbfreaks.nl (en er zijn er vast meer)
Schrijver dezes is van mening dat er goede mogelijkheden zijn om dit principe toe te passen, niet zozeer om de laagweergave van een principieel te kleine kast te verbeteren, maar om de vervorming van ook goede basluidsprekers terug te dringen.

Je hoort de Hifi specialisten er bijna nooit over, het is een diep verzwegen geheim, maar basluidsprekers produceren doorgaans een forse hoeveelheid vervorming bij een wat grotere conusuitslag.

Mho
Deze eenheid wordt in Am. literatuur wel eens gebruikt voor de geleiding van kleine weerstanden. 1/Ohm dus. In Europa kennen we de Siemens als zodanig.
Top

micro
voorvoegsel voor 1/1000,000 (een miljoenste) Meestal aangeduid met de griekse letter mu: een "u" met een aanloopstreepje.
Top

Microfoon
Apparaat om geluid om te zetten in een elektrisch signaal. Eigenlijk valt het gedoe rond microfoons buiten het bestek van mijn website, maar in verband met storing of EMC op microfoon kabels wijd ik er toch een paar regels aan: iets over kabels
Top

Microgeleiding
Hier en daar wordt gesuggereerd dat heel kleine signaalstroompjes moeilijker door een signaal- of luidspreker kabel zouden komen. De "micro geleiding" zou slechter zijn dan de geleiding van grotere stromen of spanningen.
Deze gedachten berusten op een verkeerde interpretatie van sommig wetenschappelijk onderzoek over de geleidigs mechanismes. Het is weliswaar zo dat als je met extreem gevoelige wetenschappelijke instrumenten onderzoekt hoe de individuele elektronen van het ene metaalkristal op het ander overspringen je wat merkwaardige dingen tegenkomt.
Bij alle praktische elektrische spanningen en stromen, hoe klein ze ook zijn, zijn er zoveel elektronen in het spel dat zulke effecten uitmiddelen of veel kleiner zijn dan de natuurlijke ruis. En dan geldt simpelweg de wet van Ohm.
Top

Middenfrequent
Meestal de aanduiding van de vaste frequentie waarnaar de te ontvangen zender vertaald wordt in een super-heterodyne ontvanger.
Bij midden- en korte golf ontvangers is dat 470 KHz, Bij FM radio ontvangers 10.7 Mhz en bij TV-ontvangers ca. 38 MHz.
Soms wordt gedoeld op de midden- audio frequenties, ruwweg 500 Hz to 4000 Hz.
Top

Mike
Engels kort voor Microfoon. Ook een engelse jongensnaam
Top

mil

De mil is een lengtemaat = 1/1000 inch = 0.0254 mm
De mil is geen SI eenheid, en mag eigenlijk niet gebruikt worden in officiele publikaties. In de praktijk worden de mil - en de inch of 1/10 inch- veelvuldig gebruikt in de elektronica wereld. Veruit de meeste elektronische componenten komen met steekmaten in inches of delen daarvan. Het lay-outen van gedrukte bedradingen (printed circuit boards) gaat overwegend in inch-maten.
Er is een tendens dat vooral (print) connectors in metrische maten beschikbaar komen. Een steek van 1/10 inch (2.54 mm) wordt dan 2.5 mm. Dat is dus opletten geblazen, want het lijkt erg op elkaar, maar het past net niet.
Top

milli
voorvoegsel voor 1/1000 (een duizendste). Meestal aangeduid met het voorvoegsel "m"
Top

Misaanpassing
We spreken van misaanpassing als een signaalbron met een bepaalde uitgangsimpedantie niet belast is met diezelfde impedantie.
In het bijzonder slaat het begrip misaanpassing op de situatie dat een kabel met een bepaalde karakteristieke impedantie aangesloten is op een apparaat of een verlengkabel met een andere (karakteristieke) impedantie.
Het resultaat is dat er signaalenergie reflecteert op de overgang van de impedanties.
Het probleem doet zich alleen voor bij hoogfrequente signalen, dus als de lengte van de kabels niet meer klein is ten opzichte van de golflengte.
Top

Mixer
Bij radio / TV ontvangers: zie mengtrap
Bij P.A. installaties en in opneem studio's het knoppenpaneel waarmee de signalen van microfoons en andere signaalbronnen gemengd kunnen worden.
Top

Modificeren
De topsport in High-End HiFi land.
Als je echt(*) niet meer weet waar je je tijd, geld en energie aan kunt besteden ga je je apparatuur modificeren.
Ongeveer elk detail van je apparatuur is vatbaar voor modificatie. De fabrikanten doen het namelijk nooit goed, en de high-end hobbyisten weten het altijd veel beter.
Zonder dat je aantoonbaar last(*) hebt van allerlei ellende moet het verbeterd worden.
Populair zijn:
- Ingieten van het kristal in de CD-speler, vermoedelijk tegen jitter. (Jitter komt door ruis in de klok-oscillator, en daar helpt ingieten niet tegen)
- Loodbitumen of soortgelijke materialen aanbrengen in de CD-speler (een CD-speler is verregaand ongevoelig voor trillingen van buitenaf)
- OpAmps vervangen door modernere types. Modernere OpAmps hebben vaak een groter Gain-Bandwidth Product. Op zich is dat gunstig, maar door simpelweg een opamp te vervangen loop je het risico om opgezadeld te worden met instabiliteit of parasitaire oscillaties.
- Opvoeren van de ruststroom van een eindversterker. Als je geen last hebt van cross-over vervorming (en dat is gemakkelijk na te gaan) heeft het geen zin om de ruststroom op te voeren. Het leidt alleen tot een grotere nutteloze warmte ontwikkeling.
- Het opvoeren of paralellen van voedings condensatoren. Dit heeft alleen zin als je last hebt van brom, en kunt aantonen dat het komt door te kleine voedings condensatoren. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat een fabrikant het zover laat komen.
- Het vervangen van allerlei condensatoren door zogenaamd betere types. Er bestaan nogal wat materialen die in condensatoren gebruikt worden. Meestal verschillen die alleen in eigenschappen voor zeer hoge frequenties, in ieder geval ver buiten de audio frequenties.
Kortom, met zulke modificaties ben je doorgaans(*) bezig met hocus-pocus die geen enkel effect op de geluidskwaliteit heeft.
Wel vervalt iedere garantie op je apparatuur, en zelfs als je een reparatie wilt betalen kan de fabrikant weigeren om aandacht aan zulk geknoei te besteden.

(*) Alhoewel ik in het voorgaande uiterst sceptisch ben kan ik niet uitsluiten dat er zinvolle modificaties uitvoerbaar zijn.
Voordat je daaraan begint moet je je wel eerst de volgende vragen stellen:

1. Welk probleem denk je er mee op te lossen?
2. Hoe erg is dat probleem?
3. Hoe manifesteert zich dat probleem in het uiteindelijke geluid?
4. Beschik je over een redenering die aannemelijk maakt dat de modificatie het probleem helpt verminderen en in welke mate?
5. Is er nagegaan of de modificatie geen nieuwe problemen introduceert?
6. Hoe kun je nagaan of en in welke mate het probleem door de modificatie inderdaad verminderd is?
7. Last but not least: Is de modificatie alleen toepasbaar bij een bepaald merk/type apparaat, of geldt die in het algemeen voor dat soort apparaten?

Als je niet eerst goede antwoorden op al deze vragen hebt ben je vrijwel zeker met twijfelachtige hocus-pocus bezig.
Top

Modulatie, moduleren
Het proces waarbij een draaggolf van een zender voorzien wordt van informatie.
Bij Amplitude modulatie (AM) wordt de draaggolf van de zender (de frequentie of golflengte waarop je moet afstemmen) in amplitude gevarieerd met het geluidssignaal.
Bij FM, (Frequentie Modulatie) wordt de frequentie van de draaggolf gevarieerd door het uit te zenden geluidssignaal.
Voor digitale signalen die via een lange afstands verbinding moeten worden overgebracht bestaat een groot aantal modulatie technieken. Een bespreking daarvan gaat te ver voor deze website.

In de muziektheorie betekent modulatie of moduleren een overgang naar een andere toonsoort of toonladder.
Top

Moiré effect
Als je twee doorzichtige folies met een fijn patroon van evenwijdige lijnen op elkaar legt zie je vaak een veel grover vlekken- of lijnenpatroon dat bovendien sterk verandert als je de folies t.o.v. elkaar verschuift. Als het om visuele zaken gaat noemen we dit het Moiré effect. Het wordt ook wel Interferentie genoemd.
Bij het digitaliseren van audio kan er op een vergelijkbare manier iets fout gaan, we noemen het dan aliassing.
Top

Momentaan
Betekent dat we alleen naar dit moment, naar dit kleine tijdsbestek, het nu, kijken.
Top

Mono
Geluidsweergave met 1 kanaal.
In tegenstelling met Stereo, of Multikanaal of Surround.
Top

Monoblock
Meestal een enkele mono- eindversterker waarvan je er twee moet gebruiken voor een stereo installatie (en meer als je ook aan Dolby Surround of Bi/Tri-amping wilt doen)
Het aantrekkelijke is dat zulke losse eindversterkers dicht bij de luidsprekers geplaatst kunnen worden zodat je je geen zorgen over de luidspreker kabel hoeft te maken.
Soms wordt er een losse versterker module mee bedoeld die nog voorzien moet worden van een voedingsdeel en een kast. Interessant voor zelfbouwers.
Top

Monokristal, Monokristallijn, Monocrystal
Lett: 1 kristal
Het komt er op neer dat door het hele kristal de structuur homogeen is, d.w.z. dat de atomen / moleculen regelmatig in de ruimte gerangschikt zijn.

Top

Monoliet, Monolitisch, Monolith, Monolithical
Lett: (bestaande uit) 1 steen.
Een ietwat verouderde term voor elektronische circuits die op een "monokristal" gebouwd zijn. Dat zijn vrijwel alle geintegreerde circuits.
Top

Monopool, Monopole.
Een elektrisch element met slechts 1 pool, bijv. een vrijstaand of zwevend voorwerp dat elektrisch geladen is.
De magnetische monopool (iets met alleen een noord- of een zuidpool) is tot nog toe een onbestaanbaar ding gebleken.
Top

Monotoon
In de wiskunde noemen we een functie monotoon als 'ie altijd stijgt of altijd daalt.
Bij sommige types A/D en D/A converters kan het voorkomen dat een grotere input bij bepaalde getalswaarden tot een kleinere output leidt. Bij A/D converters wordt dit verschijnsel ook "missing codes" genoemd; bij D/A converters komt dit tot uitdrukking in de differentiele niet-lineariteit.
In de audiotechniek gebruiken we voornamelijk 1-bit converters en die hebben geen last van dit verschijnsel.
Zie ook het hoofdstuk Analoog en Digitaal
Top

Motion Feed Back, Motional feedback
Zie MFB
Zie Actieve luidsprekers
To

Moving Coil Element, MC-element
Pick-up element waarbij een spoelenstel beweegt t.o.v. een stilstaande magneet.
Afspeel element voor Vinyl-platen met pretenties voor een betere kwaliteit dan het M.D.element. Het MC element vereist een speciale voorversterker of aanpastrafo.
Moving Coil elementen bestonden al tamelijk lang maar werden vooral bekend in de nadagen van de LP, enkele jaren voordat de CD op de markt kwam.
Bij de kabelverbinding tussen een MC element en de speciale voorversterker moet rekening gehouden worden met de zeer lage impedantie van zowel het element als de voorversterker (ca. 2 Ohm)
De kabel moet kort gehouden worden, en de afscherm-mantels c.q. de retourleidingen mogen alleen bij de voorversterker met elkaar verbonden zijn, en niet ook in de platenspeler of in de arm. Zo'n dubbele mantel-verbinding kan een degradatie van de kanaalscheiding veroorzaken.
Top

Moving Magnet Element, MM element, MD element

MD betekent "magneto dynamisch"oftewel een bewegende magneet.
Pick-up element waarbij er een magneetje beweegt tussen een stilstaand spoelenstel.
Dit is het meestgebruikte weergeef element voor kwaliteits weergave van vinylplaten.
Een tegenhanger is het ED element, Elektro dynamisch, maar vaker "moving coil" genoemd.
Top

MP3

Een systeem voor het digitaal opslaan van audio (muziek of spraak) signalen. MP3 gebruikt een z.g. "lossy" of verliesgevende coderingsmethode.

MP3 een zeer populaire methode omdat er een vrij hoge compressiefactor bereikt kan worden. Het komt in een aantal verschillende bitrates, waarvan de kleinste getallen een heel slechte geluidskwaliteit geven (telefoon of zo) en de hoogste bitrates vrijwel niet te onderscheiden zijn van ongecomprimeerde of native signalen

Top

MSB, MSB spikes, MSB glitches
MSB staat voor 'Most significant Bit'
In een digitaal systeem het meest significante cijfer, het cijfer met het meeste gewicht.
Zie ook "Spike" en "Glitch" en het hoofdstuk Analoog en Digitaal.
Top

Mu, Mu-metaal
De griekse letter mu wordt in de elektrotechniek gebruikt voor de magnetische geleiding van bijv. ijzer en andere magnetiseerbare materialen. De officiele naam is "magnetische permeabiliteit" (doordringbaarheid)
We maken onderscheid tussen de absolute en de relatieve permeabiliteit. De absolute bedraagt 4 * pi * 10 exp-7 Henry per meter.
De relatieve permeabiliteit is een dimensieloos getal. Voor lucht en de meeste isolatie materialen 1. Voor ijzer ca. 30 to 3000, afhankelijk van de precieze samenstelling en (warmte) behandeling, en voor bijv. messing wat kleiner dan 1. (een messing kern in een HF-spoeltje verkleint de zelfinductie)
Sommige soorten ijzer (legeringen) halen wel meer dan 10000, en dat noemen we dan noemen we mu-metaal. Dit wordt bijv. gebruikt bij de magnetische afscherming van (microfoon) transformatoren en andere gevoelige circuits met spoelen.
Top

Multikanaal
Weergeef systemen voor geluid via meer dan 2 onafhankelijke kanalen. (2 kanalen weergave noemen we Stereo)
Met de komst van (muziek) DVD en SACD zijn er mogelijkheden voor echt multikanaal weergave voor in de woonkamer. Vooralsnog wordt er nog flink aangerotzooid, want er is er nog weinig ervaring met microfoon opstellingen die het "goed doen", en multikanaal muziek opnames klinken vaak nog erg onrealistisch. En de vraag dringt zich op of ik al die galm en dat gekuch achteruit de concertzaal wel wil horen in mijn huiskamer.
Zeker weten, zulke vragen werden ook gesteld bij de overgang van mono naar stereo muziek weergave rond 1960. Die kritiek is tamelijk snel verstomd, en ik hoop dat dat ook met de nog in de kinderschoenen staande multikanaal weergave het geval zal zijn.
De populaire 5, 6, 7, al of niet .1 weergeef systemen (5, 6, of 7 luidsprekers rondom je luisterpositie, en de .1 duidt op een sub-woofer) doen het meestal vrij goed bij DVD-films met rondom geluid, maar als je serieus naar muziek gaat luisteren is het meestal bagger. Dat komt vooral door de vaak belabberde mini-pak luidsprekertjes en een subwoofer die maar 1 toon van zo'n 70 Hz kan weergeven. Ik beschouw zulke systemen als ongeschikt voor het goed weergeven van 2-kanaals stereo muziek van radio, CD of SACD.

Mijn advies: Zorg dat je een 2-tal prima full-range luidsprekers hebt voor 2-kanalen stereo en zet die ter weerszijde van je breedbeeld of je projectie scherm. Vul dat voor de DVD-film aan met niet te kleine luidsprekers achter, opzij en centrum-voor. Je zult dan merken dat het film geluid ook uitstekend wordt. Met de multikanaal / DVD versterkers is meestal niets mis, als je voor gewone stereo muziek al die malle effecten maar uitzet. Anders luister je alleen maar naar nep.
Top

Multipel
Meerdere (soms tegelijkertijd).
Top

Mute
Engels voor Stom of Zwijgend. Op sommige (regel) versterkers komt zo'n knop wel voor. Het volume wordt er drastisch door verlaagd, som gaat het geheel uit. Dat kan handig zijn als je een telefoongesprek moet aannemen of zo.
In sommige gevallen is de mute-knop handig voor als je in de kleine uurtjes muziek wilt beluisteren, maar het absoluut niet hard mag.
Top

Murphey
Op alle gebieden van de techniek zijn de wetten van Murphey geldig.
Heel in het algemeen stelt de wet van M.: "als er iets mis kan gaan dan zal dat (tijdens demonstraties) zeker gebeuren".
De wet van murphy kent vele gedetaileerde uitwerkingen, vrijwel allemaal op het internet te vinden.
Een enkel voorbeeld: Als een stuk gereedschap in een apparaat valt komt het meestal op die plek terecht waar het de meeste schade aanricht. Deze regel is ook bekend als de wet van de selectieve zwaartekracht.
Top

Muzikaal
Er wordt wel eens van een versterker, CD-speler of luidspreker systeem gezegd dat 'ie / het "zeer muzikaal" is.
Nou, zet dat apparaat maar eens op de pianokruk, of geef het een viool of guitaar, en laat dan maar eens horen wat het kan.
Muzikaliteit is een eigenschap van (sommige) mensen. Niet van apparaten. Sommige geluidsinstallaties geven muziek beter weer dan andere. Dat heeft niets met muzikaliteit te maken, dat is alleen maar techniek.
Top

Muziekvermogen
Maximaal piek- uitgangs vermogen van een eindversterker. De definitie is zo gekozen dat er een zo groot mogelijk getal ontstaat, waarbij nadelige effecten in de versterker versluierd worden.
Het is het piekvormogen dat de versterker gedurende zeer korte tijd kan leveren.
Vooral bij goedkopere versterkers zal de voedingsspanning teruglopen bij een flinke uitsturing. Door de definitie "in zeer korte tijd" wordt dit niet meegenomen. Niet zelden wordt zelfs het vermogen van beide stereo-kanalen opgeteld om tot een nog groter getal te komen.
De enige goede aanduiding van het vermogen van een eindversterker is het maximaal continue onvervormd sinus vermogen, ook wel continue RMS vermogen genoemd, en wel voor elk apart kanaal. (Bij multikanaal versterkers zoals o.m. Dolby surround is het vermogen van de "achter", "centrum" of "effect" kanalen wel eens flink minder dan dat van de stereo-hoofd-kanalen. Daar is op zich niks mis mee, maar het moet wel duidelijk aangegeven worden.
Top

Home