Introduction in English

 

Begrippen K

 

Home

 

Kaapstander
Zie Capstan.
Top

Kanaalscheiding
De mate waarin de signalen voor links en rechts gescheiden blijven in stereo geluids apparatuur, c.q. alle 7.1 kanalen in een multi-kanaal systeem.
Het "omgekeerde" begrip is Overspraak, eng: Crosstalk.
In de elektronische apparatuur (versterkers e.d.) is de kanaalscheiding vrijwel altijd uitstekend.

Bij het vinyl systeem, is in de mechanische delen, dat zijn de snij-apparatuur, de plaat en de platenspeler, de kanaalscheiding in totaal zelden beter dan 30 dB en vaak sterk afhankelijk van de frequentie.

Bovendien is die overspraak daar meestal vervormd.
Top   

Kantelfrequentie
Bij een filter: de frequentie waarbij de signaalsterkte 3 dB zwakker geworden is t.o.v. de waarde in de doorlaatband.
3 dB verzwakking komt overeen met een signaalspanning van 71%.
eng: Corner frequency.
Kijk ook in het hoofdstuk Basis-elektronica.
Top

Karakteristiek
Meestal wordt een grafiek bedoeld die een eigenschap van een circuit of apparaat beschrijft. Bijvoorbeeld de frequentiekarakteristiek.
We zien dan op de x-as de frequenties uitgezet en op de y-as de sterkte waarmee die frequenties doorgegeven worden.
Top

Karakteristieke Impedantie
Een eigenschap van kabels. Iedere kabel heeft een karakteristieke impedantie. Bij huiskamer audio heb je er alleen in de volgende gevallen mee te maken:
Bij een digitale SP/DIF verbinding van meer dan een enkele meter en voor het aansluiten of verlengen van TV- en FM- antennes (Kabel-TV) moet je een coaxiale kabel gebruiken met een K.I. van 75 Ohm.
Bij een digitale AES/EBU verbinding hoort een afgeschermde twee-aderige kabel; het aderpaar moet een K.I. van 110 Ohm hebben.
In alle andere gevallen van huiskamer audio hoef je je over de K.I. geen zorgen te maken.
Als het gebruik van een kabel met een bepaalde K.I. nodig is moet die aan het begin zowel als aan het eind met de juiste impedantie belast worden. We noemen dat afsluiten. Bijna altijd zorgen de aan te sluiten apparaten daarvoor. Ook mag je zulke kabels niet zomaar aftakken om bijv. meerdere apparaten van het zelfde signaal te voorzien.
In het hoofdstuk over kabeltechniek vind je meer informatie.
Top

Kirchhoff, wetten van-
Kirchhoff heeft twee wetten geformuleerd over elektrische stromen en spanningen:
1e wet: In een knooppunt van geleiders is de totale stroomsterkte nul. D.w.z. er gaat altijd even veel weg als er bij komt.
2e wet: In elke stroomkring is de som van de producten van stromen en weerstanden (ook impedanties) gelijk aan de som van de aanwezige spanningsbronnen.
Samen met de wet van Ohm vormen de wetten van Kirchhoff het fundament van de elektrotechniek, maar er valt wel wat op af te dingen.
Kirchhoff houdt n.l. geen rekening met de invloed van elektrische of magnetische velden, en er is de implictiete vooronderstelling dat alles tegelijk gebeurt.
Vooral bij een systeem dat niet zeer klein is t.o.v. de golflengte moet de invloed van elektromagnetische velden en looptijden in rekening gebracht worden. Bij de beschouwing van het hoogfrequente EMC gedrag van systemen speelt dit aspect een zeer belangrijke rol.
Veel misverstanden die over storen, ontstoren en zo bestaan, ook bij geschoolde technici, zijn terug te voeren op dit aspect.
Top

 

Kijkvee
De manier waarop omroep organisaties hun publiek behandelen. In het bijzonder de commerciele omroepen, maar in toenemende mate lijdt ook de publieke omroep aan deze kwaal. 
Het primaire doel van elk TV (en radio) programma is dat het kijkers/luisteraars moet trekken, want dan kun je er reclameboodschappen in proppen. Net als de trechter bij die ganzen voor de paté de foi gras. (pastei van vette gans) 
Ik leen me daar niet meer voor. Ik kijk alleen selectief naar programma's die me wat lijken, en ik neem ze eerst op met de dreambox, zodat ik de reclame kan doorspoelen.
Reclame is niet leuk. Het is altijd bedoeld om je iets te laten kopen dat je waarschijnlijk niet nodig hebt, of waarvoor je tot nog toe een goedkoper alternatief gebruikte.
Top

Klasse A, AB, B, enz.
Het gaat hier om de ruststroom instelling van een eindversterker. De termen komen uit de buizentechnologie, maar zijn ook van toepassing op transistor schakelingen.
We spreken van klasse A als de ruststroom in de eindtransistoren groter is dan de piekstromen van het signaal. Klasse A komt voort uit enkelvoudige eindtrappen, dus met 1 buis of transistor. Deze schakeling heeft een zeer slecht rendement. De versterker neemt altijd even veel stroom op, dus juist als je zacht speelt wordt 'ie heet.
Klasse A kan ook in een balansschakeling uitgevoerd worden.
De klassen AB en B kunnen alleen met balans schakelingen uitgevoerd worden. Bij de zuivere B klasse levert de ene helft van de balans de positieve delen van het signaal, en de andere helft de negatieve delen.
Klasse AB is een tussenvorm, waarbij voor kleine signalen beide helften van de balans werken, en voor grotere signalen de B-situatie ontstaat.
Vrijwel alle in de handel verkrijgbare (eind)versterkers zijn klasse B, waarbij altijd een klein beetje AB aanwezig is voor een goede overgang.
Als de ruststroom te klein is treedt de zeer hinderlijke cross-over vervorming op (ned: overneem vervorming), vooral te horen bij een zeer zacht signaal.
Bij de klasse C worden de balans-elementen slechts in de pieken gebruikt. Deze klasse wordt wel bij radio/TV zenders gebruikt en is ongeschikt voor audio toepassingen.

Bij klasse D versterkers wordt de uitgang snel (150+ kHz) heen en weer geschakeld tussen de meest positieve en de meest negatieve voedingsspanning. De tijd voor positief of negatief wordt gevarieerd door het audio signaal. Het is een z.g. pulsduur modulatie, en het uiteindelijke audiosignaal is de gemidddelde pulsduur. Het voordeel van klasse D versterkers is dat ze een hoog rendement hebben, en er dus erg weinig warmte ontstaat in de versterker zelf. Dat is vooral van belang voor hoogvermogen versterkers in de PA sector (zijn kleiner, minder gesjouw met podium apparatuur), voor apparaten met veel eindtrappen die klein moeten zijn (denk aan de 7.1 surround versterkers voor de huiskamer) en voor accu-gevoede apparaten (mobile telefoons e.d.) waar de accu het lang moet uithouden.

Voor de klassieke 2 kanalen stereo weergave in de huiskamer bieden klasse D versterkers naar mijn mening geen wezenlijke voordelen. De vervorming die zulke versterkers inherent produceren moet met niet echt simpele middelen bestreden worden, en het voordeel van het hoge rendement en het kleine kastje telt eigenlijk nauwelijs. Daarbij moeten er stevige EMC filters gebruikt worden om geen stoorzender in huis te hebben. 

Klasse D audio versterkers worden ook wel "digitale" versterkers genoemd. Er moeten echter 2 hoofdcategoriën onderscheiden worden, n.l. die waarbij een analoog ingangssignal omgezet wordt in de pulsduur modulatie, en die waarbij het gehele traject vanaf de digitale signaalbron (CD, SACD, DVD, digitale radio, etc) tot bijna aan de luidspreker digitaal gehouden wordt. Deze laatste techniek wordt bij mijn weten nog slechts bij mobiele telefoons en Ipod's e.d. gebruikt. 

De klasse H wordt wel eens gebruikt voor dubbele- of stereo versterkers die de mogelijkheid hebben om de twee eindversterkers tegenfasig aan te sturen en waarbij dan de luidspreker aangesloten wordt tussen de beide "hete" uitgangen van de versterkers. We noemen dat een "H-brug" schakeling. In beginsel bereik je daar een 4-voudig uitgansvermogen mee, maar voor stereo heb je twee van zulke dubbele versterkers nodig.. Dit principe wordt veelvuldig toegepast bij versterkers die met een beperkte voedingsspanning moeten werken, zoals auto-radio's. En om echt grote vermogens te maken in de PA sector.    


Top

Klok, Klok-oscillator
Alle digitale apparaten verwerken de informatie in een tempo dat bepaald wordt door een klok circuit. Zo'n circuit wekt een bepaalde frequentie op waarmee alle activiteiten in het apparaat "op tijd" gebeuren.
In sommige gevallen heeft een digitaal apparaat geen eigen klok(oscillator) maar wordt de timing afgeleid van een binnenkomend digitaal signaal. (bijv. bij een losse A/D converter)
Top

Koelen, Koeling
Goed ontworpen audio apparatuur functioneert binnen de specificaties bij omgevings temperaturen die normaal in een woonhuis voorkomen. (Veelal 0 tot 40 graden C)
Vooral als er apparaten op elkaar gestapeld staan moet je de temperatuur eens controleren als het spul een uurtje of zo aan staat. Als de bovenkant van een kast meer dan handwarm wordt moet je de koeling verbeteren. Je kunt dit doen door de afstand tussen de apparaten te vergroten, of door ze op aparte schappen in een rek te zetten. Let er op dat de warme lucht aan de bovenzijde kan ontsnappen, maar ook dat er koele lucht aan de onderzijde kan toestromen.
Voorkom dat er voorwerpen op de apparatuur komt te liggen. Let daarbij ook op de kat, want die is soms gek op een warm plekje.
In het bijzonder video-recorders en satelliet tuners willen nog wel eens flink heet worden.
Top

Koolfilm
Aanduiding van een bepaalde constructie van een weerstand. Het weerstands materiaal bestaat uit een dunne koolstof-film die op een keramisch buisje aangebracht is.
Koolfilm weerstanden zijn geleidelijk aan verdrongen door metaalfilm weerstanden die doorgaans een geringere tolerantie hebben, en een beetje minder ruis produceren.
De bewering dat koolfilmweerstanden in audio apparatuur beter zouden klinken is volstrekt ongegronde lariekoek.
Top

Koolcompositie
Aanduiding van een bepaalde constructie van een weerstand. Het weerstands materiaal bestaat uit een mengsel van koolstof en andere stoffen dat in een keramisch buisje aangebracht is.
Koolcompositie weerstanden zijn nu wat ouderwets, de ruis-eigenschappen waren matig tot slecht, maar een voordeel t.o.v. kool/metaal film weerstanden is dat ze erg goed bestand zijn tegen zeer kort durende extreme overbelasting. Het kool composiet heeft een veel grotere thermische massa dan de extreem dunne film van koolfilm- of metaalfilm weerstanden.
Top

Koper
Niet edel metaal dat een goede geleiding voor de elektrische stroom biedt. Soortelijke weerstand 17.5 E-9 Ohm meter.
Chemisch symbool: Cu, van Cuprum
Koper wordt alom gebruikt in elektrische kabels en snoeren. Het normale koperdraad heeft een zuiverheid van ca. 99.9%.
In de Hifi wereld wordt er alom gezeurd over zuurstofvrij koper (eng: oxigen free copper of OFC) De gedachte hierachter is dat het oxide slecht geleidt (dat klopt) en dat er daardoor een slechtere weergave zou ontstaan. Dit berust op louter fantasie. Nergens in de wereld van elektrotechniek en elektronica zijn er geleidings problemen bekend met normaal koperdraad. (Als dat wel zo was zouden er al lang geleden overal alarmbellen zijn afgaan)
Hier heeft de handel in kleren van de keizer z'n kansen gezien en vaste voet aan grond gekregen; er worden volop kabels met OFC aangeprezen voor audio toepassingen.

OFC is een puur commerciele kreet, niet anders dan "Nat Water" oftewel: al het koperdraad in de wereld is nagenoeg vrij van zuurstrof.

Zie ook een bijdrage van een metaaldeskundige.
Top

Koppelcondensator
In elektronische circuits is het regelmatig nodig om een wisselspannings signaal door te geven (bijv. aan een volgende versterkertrap) zonder het gelijkspannings nivo van dat signaal mee te nemen. (gelijkspanning heeft geen betekenis voor audio, maar is vaak nodig voor de goede werking van versterker trappen.)
We gebruiken dan een koppelcondensator die de gelijkspanning blokkeert, maar het audio signaal doorgeeft.
Top

 

Koptelefoon

Zie "hoofdtelefoon"

Top

Koude, Koude-behandeling
Soms worden audio componenten (meestal kabels) aan een koude behandeling blootgesteld, of wordt beweerd dat ze zo behandeld zijn. Hierdoor zouden de gehoormatige eigenschappen verbeteren. 
Klinkklare onzin en oplichterij. Er is geen methode om vast te stellen of die behandeling inderdaad heeft plaatsgevonden; je kunt dus dubbel belazerd worden.
Zie Cryo-techniek.
Top


Krachtfactor

Bij een elektrodynamische luidspreker is dat de Thiele/Small parameter die de omzetting van stroom door de spreekspoel  naar kracht op de conus aangeeft.
In T/S termen heet 'ie Bl. Het is het product van de lengte l van de draad op de spreekspoel (het aantal windingen maal de omtrek van de spreekspoel) en de magnetische fluxdichtheid B.
L in meter en B in Tesla geeft de krachtfactor in Newton / Ampere.

Top

 

Krimpen, aankrimpen
Methode van aansluiten van een draad.
Zie Crimp.
Top

Krimpkous
Isolatie kous dat onder invloed van hitte sterk krimpt en zo een hechte, maar geen hermetisch dichte afsluiting vormt.
Het wordt veel gebruikt bij het afwerken van kabel-aders die aan een connector gesoldeerd moeten worden.
Top

Kring
In de elektronica techniek meestal een serie- of paralellschakeling van een zelfinductie en een capaciteit. Deze vormen samen een resonantiekring, een circuit dat bij een bepaalde frequentie een zeer hoge of juist zeer lage impedantie vertoont.
Zie ook de begrippen resonantie en opslingering
Zie ook het artikel over wisselfilters
Top

Kristal
Algemeen: Een verschijning van de materie waarbij de atomen of moleculen op een zeer regelmatige wijze ruimtelijk gerangschikt zijn. Typische voorbeelden zijn Diamant als de kristallijne vorm van het element koolstof en het kristallijne Silicium waarop de meeste halfgeleiders en geintegreerde circuits gebaseerd zijn.

De tegenhanger is "Amorf" (Grieks voor "vormloos")
In zo goed als alle digitale apparaten zit een oscillator die de klok van het betreffende systeem opwekt. Meestal maakt die gebruik van een kristal, dat is een dun schijfje van (kristal) glas, met opgedampte metaallaagjes dat de eigenschap heeft om op een zeer bepaalde frequentie te trillen (resoneren).
Het materiaal vertoont het piezo-electrische effect, waardoor deze resonantie in een elektronische schakeling gebruikt kan worden.
Kristal-oscillatoren hebben een zeer goede stabiliteit en nauwkeurigheid van de frequentie. In alle elektronische horloges is een kristal het tijdsbepalende element.
De term "Kristal-element" slaat op een verouderd en slecht presterend aftast-element voor vinyl-platen.
Top

Kruismodulatie
Het zelfde als intermodulatie vervorming, maar dan in hoogfrequente systemen zoals kabel-TV systemen, antenne versterkers en het antenne ingangs circuit van radio en TV- ontvangers.
Kruismodulatie leidt tot allerlei som- en verschil frequenties, waardoor informatie van ongewenste zenders soms terecht komt in het frequentie gebied van de zender die we wel willen ontvangen. Dit uit zich in allerlei bijgeluiden zoals lispelen en pruttelen. Soms is de (muziek van) de meest storende zender herkenbaar.
Het probleem treedt vooral op als een nabijgelegen zender veel sterker doorkomt dan de verafgelegen gewenste zender.
Je kunt er wat aan doen door het signaal van nabije zenders met een speciaal filter te verzwakken, en/of door betere antenne versterkers te gebruiken. Soms ook door je antenne te verdraaien.
Als je meer dan 1 antenne versterker achter elkaar geschakeld hebt is er een gerede kans op kruismodulatie, aangezien antenne versterkers alleen voor kleine signalen ontworpen zijn.
Top

Kwaliteit
Het begrip kwaliteit (van een of ander apparaat) heeft een aantal verschillende aspecten die vaak niets met elkaar te maken hebben.
Zo is er de mate waarin apparaat het voldoet aan essentiele specificaties. Voor audio spullen: hoe goed is het geluid dat eruit komt.
Een ander aspect is de betrouwbaarheid: Hoe vaak of lang werkt het ding goed, of zijn er vaak storingen en kunnen die gemakkelijk verholpen worden.
En weer iets anders is de levensduur. Wanneer komt er echt een einde aan.
Bij hedendaagse elektronica is dit laatste zelden een probleem. De technische levensduur (hoe lang blijft het werken volgens de oorspronkelijke specificaties) overtreft bijna altijd de economische levensduur: wanneer komt er nieuw apparaat dat voor minder geld meer of beter presteert.

In een geheel andere betekenis gaat het om de mate waarin een afgestemde kring het signaal opslingert. 
Top

Kwantiseren, kwantiserings-ruis
Zie de rubriek Analoog en Digitaal.
Top

Kwartspoor
Bij de bandrecorder of het tapedeck een opneem techniek waarbij 4 sporen op de band van 6.25 mm breed geschreven worden.
Zie vierspoor.
Top

Home