Kaapstander Kanaalscheiding Bij
het vinyl systeem, is in de
mechanische delen, dat zijn de snij-apparatuur, de plaat en de platenspeler, de
kanaalscheiding in totaal zelden beter dan 30 dB en vaak sterk afhankelijk van
de frequentie. Bovendien
is die overspraak daar meestal vervormd. Kijkvee
Zie Capstan.
Top
De mate waarin de signalen voor links en rechts gescheiden blijven in stereo
geluids apparatuur, c.q. alle 7.1 kanalen in een multi-kanaal systeem.
Het "omgekeerde" begrip is Overspraak,
eng: Crosstalk.
In de elektronische apparatuur (versterkers e.d.) is de kanaalscheiding vrijwel
altijd uitstekend.
Top
Kantelfrequentie
Bij een filter: de frequentie waarbij de signaalsterkte 3 dB zwakker geworden is
t.o.v. de waarde in de doorlaatband.
3 dB verzwakking komt overeen met een signaalspanning van 71%.
eng: Corner frequency.
Kijk ook in het hoofdstuk Basis-elektronica.
Top
Karakteristiek
Meestal wordt een grafiek bedoeld die een eigenschap van een circuit of apparaat
beschrijft. Bijvoorbeeld de frequentiekarakteristiek.
We zien dan op de x-as de frequenties uitgezet en op de y-as de sterkte waarmee
die frequenties doorgegeven worden.
Top
Karakteristieke Impedantie
Een eigenschap van kabels. Iedere kabel heeft een karakteristieke impedantie.
Bij huiskamer audio heb je er alleen in de volgende gevallen mee te maken:
Bij een digitale SP/DIF verbinding van meer dan een enkele meter en voor het
aansluiten of verlengen van TV- en FM- antennes (Kabel-TV) moet je een coaxiale
kabel gebruiken met een K.I. van 75 Ohm.
Bij een digitale AES/EBU verbinding hoort een afgeschermde twee-aderige kabel;
het aderpaar moet een K.I. van 110 Ohm hebben.
In alle andere gevallen van huiskamer audio hoef je je over de K.I. geen zorgen
te maken.
Als het gebruik van een kabel met een bepaalde K.I. nodig is moet die aan het
begin zowel als aan het eind met de juiste impedantie belast worden. We noemen
dat afsluiten. Bijna altijd zorgen de aan te sluiten apparaten daarvoor. Ook mag
je zulke kabels niet zomaar aftakken om bijv. meerdere apparaten van het zelfde
signaal te voorzien.
In het hoofdstuk over kabeltechniek
vind je meer informatie.
Top
Kirchhoff, wetten van-
Kirchhoff heeft twee wetten geformuleerd over elektrische stromen en spanningen:
1e wet: In een knooppunt van geleiders is de totale stroomsterkte nul. D.w.z. er
gaat altijd even veel weg als er bij komt.
2e wet: In elke stroomkring is de som van de producten van stromen en
weerstanden (ook impedanties) gelijk aan de som van de aanwezige
spanningsbronnen.
Samen met de wet van Ohm vormen de wetten van Kirchhoff het fundament van de
elektrotechniek, maar er valt wel wat op af te dingen.
Kirchhoff houdt n.l. geen rekening met de invloed van elektrische of magnetische
velden, en er is de implictiete vooronderstelling dat alles tegelijk gebeurt.
Vooral bij een systeem dat niet zeer klein is t.o.v. de golflengte moet de
invloed van elektromagnetische velden en looptijden in rekening gebracht worden.
Bij de beschouwing van het hoogfrequente EMC gedrag van systemen speelt dit
aspect een zeer belangrijke rol.
Veel misverstanden die over storen, ontstoren en zo bestaan, ook bij geschoolde
technici, zijn terug te voeren op dit aspect.
Top
De manier waarop omroep organisaties hun publiek behandelen. In het
bijzonder de commerciele omroepen, maar in toenemende mate lijdt ook de publieke
omroep aan deze kwaal.
Het primaire doel van elk TV (en radio) programma is dat het kijkers/luisteraars
moet trekken, want dan kun je er reclameboodschappen in proppen. Net als de
trechter bij die ganzen voor de paté de foi gras. (pastei van vette
gans)
Ik leen me daar niet meer voor. Ik kijk alleen selectief naar programma's die me
wat lijken, en ik neem ze eerst op met de dreambox,
zodat ik de reclame kan doorspoelen.
Reclame is niet leuk. Het is altijd bedoeld om je iets te laten kopen dat je
waarschijnlijk niet nodig hebt, of waarvoor je tot nog toe een goedkoper
alternatief gebruikte.
Top
Klasse A, AB, B, enz.
Het gaat hier om de ruststroom instelling van een eindversterker. De termen
komen uit de buizentechnologie, maar zijn ook van toepassing op transistor
schakelingen.
We spreken van klasse A als de ruststroom in de eindtransistoren groter is dan
de piekstromen van het signaal. Klasse A komt voort uit enkelvoudige
eindtrappen, dus met 1 buis of transistor. Deze schakeling heeft een zeer slecht
rendement. De versterker neemt altijd even veel stroom op, dus juist als je
zacht speelt wordt 'ie heet.
Klasse A kan ook in een balansschakeling uitgevoerd worden.
De klassen AB en B kunnen alleen met balans schakelingen uitgevoerd worden. Bij
de zuivere B klasse levert de ene helft van de balans de positieve delen van het
signaal, en de andere helft de negatieve delen.
Klasse AB is een tussenvorm, waarbij voor kleine signalen beide helften van de
balans werken, en voor grotere signalen de B-situatie ontstaat.
Vrijwel alle in de handel verkrijgbare (eind)versterkers zijn klasse B, waarbij
altijd een klein beetje AB aanwezig is voor een goede overgang.
Als de ruststroom te klein is treedt de zeer hinderlijke cross-over vervorming
op (ned: overneem vervorming), vooral te horen bij een zeer zacht signaal.
Bij de klasse C worden de balans-elementen slechts in de pieken gebruikt. Deze
klasse wordt wel bij radio/TV zenders gebruikt en is ongeschikt voor audio
toepassingen.
Bij klasse D versterkers wordt de uitgang snel (150+ kHz) heen en weer geschakeld tussen de meest positieve en de meest negatieve voedingsspanning. De tijd voor positief of negatief wordt gevarieerd door het audio signaal. Het is een z.g. pulsduur modulatie, en het uiteindelijke audiosignaal is de gemidddelde pulsduur. Het voordeel van klasse D versterkers is dat ze een hoog rendement hebben, en er dus erg weinig warmte ontstaat in de versterker zelf. Dat is vooral van belang voor hoogvermogen versterkers in de PA sector (zijn kleiner, minder gesjouw met podium apparatuur), voor apparaten met veel eindtrappen die klein moeten zijn (denk aan de 7.1 surround versterkers voor de huiskamer) en voor accu-gevoede apparaten (mobile telefoons e.d.) waar de accu het lang moet uithouden.
Voor de klassieke 2 kanalen stereo weergave in de huiskamer bieden klasse D versterkers naar mijn mening geen wezenlijke voordelen. De vervorming die zulke versterkers inherent produceren moet met niet echt simpele middelen bestreden worden, en het voordeel van het hoge rendement en het kleine kastje telt eigenlijk nauwelijs. Daarbij moeten er stevige EMC filters gebruikt worden om geen stoorzender in huis te hebben.
Klasse D audio versterkers worden ook wel "digitale" versterkers genoemd. Er moeten echter 2 hoofdcategoriën onderscheiden worden, n.l. die waarbij een analoog ingangssignal omgezet wordt in de pulsduur modulatie, en die waarbij het gehele traject vanaf de digitale signaalbron (CD, SACD, DVD, digitale radio, etc) tot bijna aan de luidspreker digitaal gehouden wordt. Deze laatste techniek wordt bij mijn weten nog slechts bij mobiele telefoons en Ipod's e.d. gebruikt.
De klasse H wordt wel eens gebruikt voor dubbele- of stereo versterkers die de mogelijkheid hebben om de twee eindversterkers tegenfasig aan te sturen en waarbij dan de luidspreker aangesloten wordt tussen de beide "hete" uitgangen van de versterkers. We noemen dat een "H-brug" schakeling. In beginsel bereik je daar een 4-voudig uitgansvermogen mee, maar voor stereo heb je twee van zulke dubbele versterkers nodig.. Dit principe wordt veelvuldig toegepast bij versterkers die met een beperkte voedingsspanning moeten werken, zoals auto-radio's. En om echt grote vermogens te maken in de PA sector.
Top
Klok, Klok-oscillator
Alle digitale apparaten verwerken de informatie in een tempo dat bepaald wordt
door een klok circuit. Zo'n circuit wekt een bepaalde frequentie op waarmee alle
activiteiten in het apparaat "op tijd" gebeuren.
In sommige gevallen heeft een digitaal apparaat geen eigen klok(oscillator) maar
wordt de timing afgeleid van een binnenkomend digitaal signaal. (bijv. bij een
losse A/D converter)
Top
Koelen, Koeling
Goed ontworpen audio apparatuur functioneert binnen de specificaties bij
omgevings temperaturen die normaal in een woonhuis voorkomen. (Veelal 0 tot 40
graden C)
Vooral als er apparaten op elkaar gestapeld staan moet je de temperatuur eens
controleren als het spul een uurtje of zo aan staat. Als de bovenkant van een
kast meer dan handwarm wordt moet je de koeling verbeteren. Je kunt dit doen
door de afstand tussen de apparaten te vergroten, of door ze op aparte schappen
in een rek te zetten. Let er op dat de warme lucht aan de bovenzijde kan
ontsnappen, maar ook dat er koele lucht aan de onderzijde kan toestromen.
Voorkom dat er voorwerpen op de apparatuur komt te liggen. Let daarbij ook op de
kat, want die is soms gek op een warm plekje.
In het bijzonder video-recorders en satelliet tuners willen nog wel eens flink
heet worden.
Top
Koolfilm
Aanduiding van een bepaalde constructie van een weerstand.
Het weerstands materiaal bestaat uit een dunne koolstof-film die op een
keramisch buisje aangebracht is.
Koolfilm weerstanden zijn geleidelijk aan verdrongen door metaalfilm
weerstanden die doorgaans een geringere tolerantie hebben, en een beetje minder
ruis produceren.
De bewering dat koolfilmweerstanden in audio apparatuur beter zouden klinken is
volstrekt ongegronde lariekoek.
Top
Koolcompositie
Aanduiding van een bepaalde constructie van een weerstand.
Het weerstands materiaal bestaat uit een mengsel van koolstof en andere stoffen
dat in een keramisch buisje aangebracht is.
Koolcompositie weerstanden zijn nu wat ouderwets, de ruis-eigenschappen waren
matig tot slecht, maar een voordeel t.o.v. kool/metaal film weerstanden is dat
ze erg goed bestand zijn tegen zeer kort durende extreme overbelasting. Het kool
composiet heeft een veel grotere thermische massa dan de extreem dunne film van koolfilm- of metaalfilm weerstanden.
Top
Koper
Niet edel metaal dat een goede geleiding voor de elektrische stroom biedt.
Soortelijke weerstand 17.5 E-9 Ohm meter.
Chemisch symbool: Cu, van Cuprum
Koper wordt alom gebruikt in elektrische kabels en snoeren. Het normale
koperdraad heeft een zuiverheid van ca. 99.9%.
In de Hifi wereld wordt er alom gezeurd over zuurstofvrij koper (eng: oxigen
free copper of OFC) De gedachte hierachter is dat het oxide slecht geleidt (dat
klopt) en dat er daardoor een slechtere weergave zou ontstaan. Dit berust op
louter fantasie. Nergens in de wereld van elektrotechniek en elektronica zijn er
geleidings problemen bekend met normaal koperdraad. (Als dat wel zo was zouden
er al lang geleden overal alarmbellen zijn afgaan)
Hier heeft de handel in kleren van de keizer z'n kansen gezien en vaste voet aan
grond gekregen; er worden volop kabels met OFC aangeprezen voor audio
toepassingen.
OFC is een puur commerciele kreet, niet anders dan "Nat Water" oftewel: al het koperdraad in de wereld is nagenoeg vrij van zuurstrof.
Zie ook
een bijdrage van een
metaaldeskundige.
Top
Koppelcondensator
In elektronische circuits is het regelmatig nodig om een wisselspannings signaal
door te geven (bijv. aan een volgende versterkertrap) zonder het gelijkspannings
nivo van dat signaal mee te nemen. (gelijkspanning heeft geen betekenis voor
audio, maar is vaak nodig voor de goede werking van versterker trappen.)
We gebruiken dan een koppelcondensator
die de gelijkspanning blokkeert, maar het audio signaal doorgeeft.
Top
Zie "hoofdtelefoon"
Top
Koude, Koude-behandeling
Soms worden audio componenten (meestal kabels) aan een koude behandeling
blootgesteld, of wordt beweerd dat ze zo behandeld zijn. Hierdoor zouden de
gehoormatige eigenschappen verbeteren.
Klinkklare onzin en oplichterij. Er is geen methode om vast te stellen of die
behandeling inderdaad heeft plaatsgevonden; je kunt dus dubbel belazerd worden.
Zie Cryo-techniek.
Top
Bij een
elektrodynamische luidspreker is dat de Thiele/Small parameter die de omzetting
van stroom door de spreekspoel naar kracht op de conus aangeeft.
In T/S termen heet 'ie Bl. Het is het product van de lengte l van de draad op de
spreekspoel (het aantal windingen maal de omtrek van de spreekspoel) en de
magnetische fluxdichtheid B.
L in meter en B in Tesla geeft de krachtfactor in Newton / Ampere.
Krimpen, aankrimpen
Methode van aansluiten van een draad.
Zie Crimp.
Top
Krimpkous
Isolatie kous dat onder invloed van hitte sterk krimpt en zo een hechte, maar
geen hermetisch dichte afsluiting vormt.
Het wordt veel gebruikt bij het afwerken van kabel-aders die aan een connector
gesoldeerd moeten worden.
Top
Kring
In de elektronica techniek meestal een serie- of paralellschakeling van een
zelfinductie en een capaciteit. Deze vormen samen een resonantiekring,
een circuit dat bij een bepaalde frequentie een zeer hoge of juist zeer lage
impedantie vertoont.
Zie ook de begrippen resonantie
en opslingering
Zie ook het artikel over wisselfilters
Top
Kristal
Algemeen: Een verschijning van de materie waarbij de atomen of moleculen
op een zeer regelmatige wijze ruimtelijk gerangschikt zijn. Typische voorbeelden
zijn Diamant als de kristallijne vorm van het element koolstof en het
kristallijne Silicium waarop de meeste halfgeleiders en geintegreerde circuits
gebaseerd zijn.
De
tegenhanger is "Amorf" (Grieks voor "vormloos")
In zo goed als alle digitale apparaten zit een oscillator die de klok van het
betreffende systeem opwekt. Meestal maakt die gebruik van een kristal, dat is
een dun schijfje van (kristal) glas, met opgedampte metaallaagjes dat de
eigenschap heeft om op een zeer bepaalde frequentie te trillen (resoneren).
Het materiaal vertoont het piezo-electrische
effect, waardoor deze resonantie in een elektronische schakeling gebruikt
kan worden.
Kristal-oscillatoren hebben een zeer goede stabiliteit en nauwkeurigheid van de
frequentie. In alle elektronische horloges is een kristal het tijdsbepalende
element.
De term "Kristal-element" slaat op een verouderd en slecht presterend
aftast-element voor vinyl-platen.
Top
Kruismodulatie
Het zelfde als intermodulatie vervorming, maar dan in hoogfrequente systemen
zoals kabel-TV systemen, antenne versterkers en het antenne ingangs circuit van
radio en TV- ontvangers.
Kruismodulatie leidt tot allerlei som- en verschil frequenties, waardoor
informatie van ongewenste zenders soms terecht komt in het frequentie gebied van
de zender die we wel willen ontvangen. Dit uit zich in allerlei bijgeluiden
zoals lispelen en pruttelen. Soms is de (muziek van) de meest storende zender
herkenbaar.
Het probleem treedt vooral op als een nabijgelegen zender veel sterker doorkomt
dan de verafgelegen gewenste zender.
Je kunt er wat aan doen door het signaal van nabije zenders met een speciaal
filter te verzwakken, en/of door betere antenne versterkers te gebruiken. Soms
ook door je antenne te verdraaien.
Als je meer dan 1 antenne versterker achter elkaar geschakeld hebt is er een
gerede kans op kruismodulatie, aangezien antenne versterkers alleen voor kleine
signalen ontworpen zijn.
Top
Kwaliteit
Het begrip kwaliteit (van een of ander apparaat) heeft een aantal verschillende
aspecten die vaak niets met elkaar te maken hebben.
Zo is er de mate waarin apparaat het voldoet aan essentiele specificaties. Voor
audio spullen: hoe goed is het geluid dat eruit komt.
Een ander aspect is de betrouwbaarheid: Hoe vaak of lang werkt het ding goed, of
zijn er vaak storingen en kunnen die gemakkelijk verholpen worden.
En weer iets anders is de levensduur. Wanneer komt er echt een einde aan.
Bij hedendaagse elektronica is dit laatste zelden een probleem. De technische
levensduur (hoe lang blijft het werken volgens de oorspronkelijke specificaties)
overtreft bijna altijd de economische levensduur: wanneer komt er nieuw apparaat
dat voor minder geld meer of beter presteert.
In een
geheel andere betekenis gaat het om de mate waarin een afgestemde
kring het signaal opslingert.
Top
Kwantiseren, kwantiserings-ruis
Zie de rubriek Analoog en Digitaal.
Top
Kwartspoor
Bij de bandrecorder of het tapedeck een opneem techniek waarbij 4 sporen op de
band van 6.25 mm breed geschreven worden.
Zie vierspoor.
Top
Home