IIR - filter
Het Infinite Impulse Response filter is vooral in de digitale filter techniek
bekend, maar eigenlijk zijn ook alle analoge filters van het IIR-type.
Het digitale IIR ontstaat steevast omdat er een terugkoppeling in het spel is,
waarvan het effect eigenlijk nooit uitsterft.
Met een IIR filter kan een volstrekt symmetrische impulse responsie (voorwaarde
voor een lineaire fase karakteristiek) slechts benaderd worden.
De tegenhanger is het FIR - filter.
Top
IJzer
Algemeen bekend metaal. Chemisch symbool Fe voor Ferrum. Ijzer wordt alom
gebruikt in een grote varieteit aan legeringen.
In de elektrotechniek wordt ijzer vooral gebruikt om de magnetische
eigenschappen. Veel ijzer legeringen geleiden het magnetische veld erg goed. Zie
ook : mu-metaal. en Permeabiliteit.
We noemen deze eigenschappen "ferromagnetisch"
Sommige ijzer legeringen geleiden het magnetische veld erg slecht, bijv. de
meeste vormen van "roestvrij staal"
Top
Impedantie
Eigenschap van een elektrisch component of circuit.
Als de (wissel) stroom in een circuit niet
in fase is met de spanning spreken we van impedantie in plaats van
weerstand. Fase verschuiving treedt op als er capaciteiten en/of zelfinducties
in het spel zijn.
De impedantie duiden we aan met de leter Z en ze is altijd afhankelijk van de
frequentie. De waarde van Z is altijd een complex
getal, of er wordt aangeduid hoe groot de Ohmse weerstand en de capaciteit of
zelfinductie zijn.
Top
Impuls, Impuls responsie
De impuls responsie van een systeem is de manier waarop dat systeem reageert op
een zeer kort durende impuls. Mathematisch gezien gebruiken we daarvoor liefst
de z.g. Dirac puls. De Dirac puls is gedefinieerd als een puls met een
oppervlakte 1, en een pulsduur die nadert tot 0. De consequentie is dat de puls
amplitude nadert tot oneindig hoog.
In de praktijk van het meten aan- of specifieren van elektronische circuits
gebruiken we vrijwel nooit de pure impuls responsie, maar altijd de stap-responsie.
De stap responsie meten we met een doorgaans laagfrequente blokgolf. (zie noot)
(noot) Voor de fijnslijpers: Een equidistante reeks Dirac-pulsen (ook wel
genoemd een kam-functie, naar analogie van de kam voor het haar) bevat volgens
Fourier de grondfrequentie en alle even en oneven harmonischen met gelijke
amplitude. Als je daarvan een soortgelijke puls-reeks met dubbele frequentie en
halve amplitude aftrekt dan is het resultaat een serie Dirac pulsen die om-en-om
positief en negatief staan. Als deze functie geintegreerd wordt ontstaat de
blokgolf, oftewel een repeterende stap-functie.
De blokgolf bevat dan ook alle oneven harmonischen (de even harmonischen zijn
ge-elimineerd door de bovenstaande aftrekking) met een amplitude die evenredig
met de frequentie afneemt (dat komt door het integreren)
Top
Inductie, inductief
Zie Zelfinductie.
Top
Ingang
Een plaats (elektrische aansluiting) waar een signaal kan binnen komen in een
apparaat.
Top
Ingangs gevoeligheid
Het minimum signaal dat op een ingang nodig is om (met de volume regelaar op
maximum) het maximale uitgangssignaal te verkrijgen.
Top
Ingangs impedantie
De schijnbare weerstand die een ingang van een versterker vertegenwoordigt.
Bij ingangen op lijnnivo is dat meestal 100 Kohm of hoger.
Bij bijzondere ingangen (microfoon, platenspeler) is het soms beduidend lager.
Top
Inrush current, Inschakelstroom
Bij het inschakelen van wat zwaardere apparaten zoals stevige
eindversterkers, in het bijzonder die met een toroïde of ringkern
voedingstransformator worden er nog wel eens problemen ondervonden doordat de
transformator initiëel een grote stroom uit het lichtnet trekt. Niet zelden zie
je het licht even knipperen, je hoort een soort "oeink" geluid uit het
apparaat en/of de zekering brandt door. De oorzaak hiervan is dat de
transformator een verkeerde "voorgeschiedenis" heeft bij het
inschakelen.
Wat bedoel ik daarmee? Een trafo die al een tijdje ingeschakeld is heeft bij
iedere periode van het lichtnet de "voorgeschiedenis" van de vorige
periode en reageert als een nette zelfinductie op de nette wisselspanning. Als
een trafo op een willekeurig moment van de lichtnet periode ingeschakeld wordt
kan het gebeuren dat 'ie de verkeerde voorgeschiedenis heeft, in de zin van de
remanente magnetisatie van de kern die overgebleven is van de laatste keer
uitschakelen. Als dat ongelukkig uitpakt kan een trafo van bijv. 400VA
gemakkelijk een inschakel stroom van 10-tallen Amperes trekken gedurende
tientallen milliseconden, genoeg om een zekering van 2A (die past bij 400VA) te
laten doorbranden. Niet zelden wordt er daarom een beduidend zwaardere zekering
geplaatst, waardoor die niet werkzaam is tegen een matige overbelasting van die
trafo. Er ontstaat dus een brandveiligheids risico.
Gebruikelijke oplossingen voor dit probleem gebruiken een NTC weerstand die de
stroom begrenst en na een paar seconden zo heet is dat de weerstand zo laag is
dat alles goed werkt. Ook dit is een potentieel gevaarlijke methode want je hebt
een component die bij normaal gebruik behoorlijk heet wordt
Het is niet mijn gewoonte om reklame te maken voor commerciele ondernemingen,
maar deze firma verdient het
om meer bekendheid te krijgen omdat ze het probleem erg goed geanalyseerd hebben
en er een uitermate goed werkende oplossing voor gemaakt hebben. Niet echt
goedkoop (denk aan € 70) maar uiterst effectief. Ik heb aan zo'n ding
gemeten en werkt erg goed.
De essentie van hun oplossing is dat de kern van de trafo gedurende ongeveer 1
seconde met korte stroompulsjes voorgemagnetiseerd wordt in een bepaalde
richting, en dat dan de
lichtnetspanning ingeschakeld wordt op het moment van de juiste polariteit. Er
is totaal geen sprake meer van een inschakelstroompiek.
Inschakelvertraging
Een voorziening in een eindversterker die er voor zorgt dat de luidsprekers pas
enkele seconden na het inschakelen op de versterker aangesloten worden. Dit
voorkomt onaangename geluiden uit de luidspreker, zoals de beruchte BWWOEP. Het
heeft niets te maken met opwarmen of zo.
Top
Inspelen
Naar analogie met het inrijden van auto's (bij de hedendaagse auto techniek al
zo goed als achterhaald) heeft iemand bedacht dat je ook audio apparatuur of
onderdelen daarvan zou moeten "inspelen". De gedachte hierbij is dat
de apparatuur:
- door het gebruik verandert in sommige eigenschappen,
- dat die verandering een verbetering inhoudt,
- en dat de verandering stopt als de verbetering optimaal is. (en wat is
optimaal? Hoe weet dat ding dat?)
Voor geen van deze beweringen is ook maar de geringste technische grond aan te
voeren.
Uitzondering: Bij (bas)luidsprekers kan het gebeuren dat de veerkracht van de
ophanging in de loop van het gebruik vermindert. Daardoor zal de resonantie
frequentie dalen. Vooral bij luidsprekerkasten van het type
"basreflex" kan dit leiden tot een verslechterde basweergave. De
fabrikant dient m.i. een intril procedure uit te voeren als z'n product daar
gevoelig voor is.
Wat er wèl het geval is: Als je een ingreep in je apparatuur gedaan
hebt -ook al valt daarvan geen enkele verandering in het geluid te verwachten-
ga je een tijdje kritischer luisteren dan op andere momenten als je alleen maar
van mooie muziek wilt genieten. Bij dat kritischer luisteren ontwaar je vaak pas
na enige tijd dingen die je als nieuw of veranderd ervaart, maar die er altijd al waren. Je bent geneigd het toe te schrijven aan de wijziging
in de spullen, en -omdat je het niet onmiddelijk hoorde- aan een inspeel
periode.
Als er al iets "ingespeeld" is dan zijn het je oren, maar niet de
apparatuur.
Als de wijziging nadrukkelijk wèl een technische verandering inhoudt,
bijv. andere luidsprekers, gebeurt het ook vaak dat je pas na een paar
dagen de verschillen echt goed gaat horen. Ook hier is het een kwestie van
wennen aan- en uitzoeken: "Het is anders, maar wat is er nou precies
anders.....".
Top
Integer
In de digitale techniek een groep van 16 bits waarmee getallen van -32535 t/m
+32535 mee aangegeven kunnen worden. Als er alleen positieve getallen
weergegeven moeten worden gebruiken we meestal de term "word". Dat
gaat met dezelfde 16 bit's, alleen de afspraak over de betekenis is anders : het
getalbereik is dan 0 t/m 65535.
Voor C-programmeurs: Het gaat over de types _int of _unsigned_int.
Top
Integrated
Systeem waarbij veel Actieve en Passive elementen van verschillende aard
ondergebracht zijn in een compacte behuizing.
In de elektronica wordt er meestal mee bedoeld dat complexe elektronische
circuits onder gebracht zijn in een klein doosje met veel aansluitingen.
Top
Interconnect
Duur klinkend woord voor een verbinding. Zie ook Interlink.
Top
Interlink
(signaal) verbinding(-s kabel) tussen twee apparaten.
Duur klinkend woord dat uitgevonden is om mensen over de honderd gulden te laten
betalen voor een kabeltje dat niets meer doet dan dat van een paar gulden.
Zie het hoofdstuk over bekabeling.
Top
Interference
Het engelse begrip interference duidt op storing die "van buitenaf"
komt. Dat kan overigens best een apparaat zijn dat dicht bij je apparatuur staat
of er deel van uit maakt.
Een veel gebruikt begrip is "radio interference", storing veroorzakend
op de radio-ontvangst, of omgekeerd door een nabijgelegen radio- of TV zender.
Zie ook het begrip EMC. Zie ook het nederlandse woord Interferentie.
Top
Interferentie
Het nederlandse woord interferentie heeft een beperktere betekens dan het
engelse "interference". Het duidt op de situatie dat als er twee
verschillende tonen tegelijk hoorbaar zijn je -onder omstandigheden- de
verschiltoon kunt horen, een toon van de verschilfrequentie. In de natuurkunde
bedoelen we met interferentie het verschijnsel dat als golven van gelijke
golflengte vanuit verschillende richtingen komen, ze elkaar plaatselijk
uitdoven, dan wel versterken. Er ontstaan zg. interferentie patronen.
Verwante begrippen zijn Moiré effect en Aliassing
Top
Interleave
eng: door elkaar heen weven.
De digitale informatie op een CD wordt op een bepaalde manier "door elkaar
geweven" om te bereiken dat als er door een stofje of zo een aantal
opeenvolgende bitjes beschadigd raakt, dit doorgaans nooit bitjes betreft die in
het zelfde audio sample zitten. Met behulp van de Reed
Solomon codering kunnen doorgaans alle samples perfect gerepareerd worden.
Zie ook het hoofdstuk over de CD-speler.
Top
Intermodulatie -vervorming
Moduleren betekent in de elektronica techniek dat een signaal in amplitude
(sterkte) beinvloed wordt door een ander signaal. De wiskundige uitwerking van
dit proces geeft aan dat er frequenties ontstaan van de som en het verschil van
de beide ingangs- frequenties.
Dit gebeurt ook als er twee zuivere sinus tonen tegelijk door een niet linear
systeem gaan. Ze beinvloeden dan elkaars amplitude.
We vinden aan de uitgang behalve de oorspronkelijke tonen ook tonen met de som
en met de verschilfrequentie. Bovendien ontstaan er ook harmonischen.
IM vervorming wordt ook vaak aangeduid als THD, Total Harmonic Distorsion. Voor
iedere versterker dient de THD beneden 0.1% te liggen. Nog lagere waardes zijn
mooi en gebruikelijk, maar je zult het verschil niet meer horen.
N.B. Vervorming wordt steeds als een percentage van de uitgangsspanning
aangegeven. Als je dit omrekent naar dB moet je de "20 dB per factor
tien" regel gebruiken. Een vervormingspercentage van 0.1% levert dan een
nivo op van -60 dB. Dat is ruim onder maskeringsgrens van het menselijk oor,
oftewel, we kunnen dat niet meer horen.
Zie het hoofdstuk over vervorming
Top