Begrippen H

Home

Handgemaakt
Als het om artistieke producten gaat mag je van een "handgemaakt" product een bepaalde eigenheid, authenticiteit, originaliteit, uniciteit e.d. verwachten.
Voor technische producten als audio elektronica mag je van "handgemaakt" niet meer verwachten dan dat het veel duurder is en dat het met veel grotere toleranties (= variaties in de eigenschappen) gemaakt is. Bij apparatuur die in kleine aantallen gemaakt wordt is de kwaliteits controle naar verhouding extreem duur. Bij grote aantallen is die controle goed te automatiseren tegen geringe kosten-per-apparaat.
Top

Halfgeleider
Elektronisch element gemaakt van vaste stof (dus geen vacuum, gassen of vloeistoffen)
Het basis materiaal is meestal silicium. Typische halfgeleiders zijn transistoren en geintegreerde circuits.
Zie Transistor en Diode.
Top

Halfspoor
Bij de bandrecorder of het tapedeck een opneem techniek waarbij 2 sporen op de band van 6.25 mm breed geschreven worden. Hiermee is stereo mogelijk als beide sporen gelijktijdig geschreven worden, of mono, en dan heb je de dubbele speelduur door de bandhaspel aan het einde om te keren.
Zie ook volspoor, tweespoor, vierspoor, kwartspoor.
Het bekende compact casette systeem gebruikt een viersporen techniek. Twee heen en twee terug.
Top

Harmonische vervorming
Vervorming van het signaal waarbij er harmonischen gevormd worden.
Er is een apart hoofdsuk over allerlei soorten vervorming.
Harmonische vervorming gaat altijd samen met intermodulatie vervorming, want de mechanismes zijn hetzelfde.
Top

Harmonischen
Ook genoemd boventonen. Frequenties die een heel veelvoud zijn van de grondtoon.
Zo is de tweede harmonische de dubbele frequentie, de derde is drievougig enz. In meer muzilale termen uitgedrukt: De tweede harmonische is het octaaf, de derde een octaaf plus een quint, de vierde twee octaven enz.
Heel vroeger werd er wel een andere nummering gebruikt: De eerste boventoon is dan het octaaf, de tweede een octaaf plus quint enz. Dit is erg verwarrend maar je komt het in oudere literatuur nog wel eens tegen.
Zie ook klankkleur
Top

Heatgun
Een soort fohn, alleen wordt deze veel heter.
Wordt in de elektronica gebruikt om krimpkous te krimpen, soms ook voor bepaalde soldeerverbindingen.
Top

Hermetisch (dicht)
Geheel gesloten, bestand tegen een bepaalde (gas-of vloeistof) druk.
Sommige behuizingen van elektronische apparatuur of -componenten zijn hermetisch dicht. Dat is vooral vereist als die spullen onder barre klimatologische omstandigheden moeten functioneren. (nautisch, diepzee, ruimtevaart, om er maar een paar te noemen)
De bekende snelkookpan is een voorbeeld van een hermetisch gesloten vat, nouja, tot een bepaalde druk, want dan gaat het veiligheidsventiel wel open, en ook bij onderdruk stroomt er lucht in.
Top

Hertz
De eenheid van frequentie. Het aantal Hertz geeft het aantal trillingen per seconde aan.
Vaak worden voorvoegsels gebruikt: KiloHertz (KHz) voor 1000, MegaHertz (MHz) voor miljoen, en GigaHertz (GHz) voor miljard.
Het voor mensen hoorbare gebied van geluidstrillingen loopt van 20 Hz tot 20 Khz
Om een idee te geven: 50 Hz (de frequentie van het lichtnet) is een zeer lage bromtoon. 440 Hz is de a' (1-gestreept) ongeveer bij het sleutelgat van het pianoklavier, en de hoogste toon op de piano (en het hele orkest) is ongeveer 4500 Hz. Hogere frequenties zijn altijd boventonen die de specifieke klank aan een toon geven.
Zie ook het hoofdstuk Hoe klinkt elektronica.
Top

Hexadecimaal
Een voor mensen beter leesbare notatie van binaire of digitale getallen. Behalve de cijfers 0 t/m 9 kent de hexadecimale notatie de extra cijfers "A" t/m "F"
Zie de paragraaf over binare getallen.
Top

Hexode
Zie elektronen buis.
Top

HiFi
Afkorting van van het engelse High Fidelety: Geluidsreproductie met een zeer goede getrouwheid aan het origineel.
Top

Hifiction
De planeet waar de dromen van high-enders werkelijkheid worden. Helaas zijn de mogelijkheden voor interplanetair reizen nog erg beperkt. High-enders moeten het voorlopig nog doen met wat op aarde (beide benen op de grond) mogelijk is, al zijn er heel wat die al proberen wat te zweven.
Top

High-Pass
Een filter-circuit dat alleen (relatief) hoge frequenties doorlaat.
Alternatieven: Low-Pass, Band-Pass, Band-Stop filters. Zie ook het hoofdstuk Basis-elektronica
Top

Hold, hold-circuit.
Zie Sample & hold.
Top

Honderd Volt systeem
Bij omroep installaties zoals op stations en sportvelden zijn de luidspreker leidingen meestal zo lang dat er grote leiding verliezen zouden optreden als je met 8 Ohm luidsprekers zou werken. In zulke gevallen gebruikt men bij iedere luidspreker een transformator, terwijl het signaal op de distributie-leiding op ca. 100 Volt gehouden wordt.
Ik vermoed dat de vroegere "Radio Distributie" ook gebaseerd was op een 100 Volt systeem.
Top

Hoofdtelefoon
Een ding om op je hoofd te zetten. Twee schelpen bedekken de oren en laten het geluid horen.

Er bestaan z.g. open en gesloten types. De "gesloten" types dempen omgevingsgeluiden tamelijk sterk, maar leveren doorgaans een matige geluidskwaliteit. De "open" types laten het omgevingsgeluid bijna ongehinderd door, maar geven meestal een beter geluid. In dit segment vind je ook hoofdtelefoons met een zeer goede geluidsweergave die je kunt gebruiken als referentie voor de klankbalans, en om naar muziek te luisteren als je huisgenoten niet willen meewerken..

Er bestaan ook elektrostatische types met een uitzonderlijk goede geluidskwaliteit, en er zijn op dat gebied ook zelfbouw mogelijkheden. Zie elektrostaten.

De z.g. "oordopjes" zijn heel kleine elementjes die met een rubber flensje in het gehoorkanaal gedrukt worden. Bijna per definitie zijn ze van het "gesloten" type. Sommige produceren een uitermate goed geluid. Niet iedereen apprecieert echter het gevoel van die dingen.

Dan zijn er de "draadloze" hoofdtelefoons. Het signaal wordt hier overgedragen door infra-rood licht (net zo iets als de afstansbediening van allerlei apparatuur) of via een radio verbinding. Sterk in opkomst is de z.g "blue tooth" techniek die berust op digitale overdracht via een radio verbinding over een betrekkelijk korte afstand (enkele 10-tallen meters)

De Infra-Rood verbindingen willen nog wel eens uitvallen doordat er iemand of iets in de weg staat. De blue-tooth of andere radio verbindingen hebben daar minder last van.

Bij de meeste draadloze hoofdtelefoons zit je vast aan een combinatie van hoofdtelefoon en zender. Je hebbt geen vrije keuze voor de hoofdtelefoon, terwijl die het meest bepalend is voor de geluidskwaliteit.

Ik weet niet of er zender/ontvanger combinaties bestaan waarop je de hoofdtelefoon van je voorkeur kunt aansluiten.
Top

Hopkinson, de wet van-
De wet van Hopkinson is min of meer het equivalent van de wet van Ohm, maar dan voor magnetische circuits.
Zie de technische artikelen over (elektro) magnetisme.
Top

Horizontaal, horizontaal oppervlak
Horizintaal = evenwijdig aan de horizon. Een horizontaal oppervlak kan ook gedefienieerd worden als een oppervlak waarop de zwaartkracht (bijv. van de aarde) loodrecht naar beneden werkt. Naar beneden is dan in de richting van het centrum van de aarde.
Horizontale en zelfs min-of-meer horizontale oppervlakken hebben een bijzondere eigenschap, nl. dat ze zich met rommel vullen.
Dit lijkt een grap van het type "Wet van Murphy" maar er valt een belangrijke les uit te trekken: Als je een (elektrisch) apparaat ontwerpt en het heeft aan de bovenkant ventilatiespleten nodig voor de koeling, dan moet je de bovenkant zo schuin maken dat men niet in de verleiding komt om er koffiebekertjes of bier/wijn-glazen op te zetten, want die vallen vroeg of laat om.

Top

Hysteresis
Een niet lineair verschijnsel, waarbij het gevolg enigszins - maar niet proportioneel- achterblijft bij de oorzaak ervan.
In mechanische systemen kennen we het als "stilstaande wrijving" en "speling".
In de elektrotechniek kennen we hysteresis o.m. bij de magnetische eigenschappen van ijzer. Hysteresis kan een bron van vervorming zijn in (luidspreker) transformatoren en wisselfilter-spoelen met een ijzerkern.
Top

Home