MD PreAmp met compensatie
<laatst
bijgewerkt: 2025-12-28>
In het kort:
De manier waarop MD elementen aangesloten moeten worden
vlgs. de specificaties van de fabrikant levert een 2e orde laagdoorlaat
filter op dat bij 8..12 kHz afsnijdt.
Dat tekort aan hoog wordt gecompenseerd door de eigenresonantie van het buisje met naald en magneet.
Zulke compensatie levert een slechte impuls respons op. De hier
beschreven voorversterker doet die compensatie op een betere manier.
Je kunt je MD element natuurlijk gewoon op een (voor) versterker aansluiten. (Dit verhaal geldt niet voor MC elementen)
Maar als je eens goed naar de specificaties van het element kijkt zie je iets raars.
Vrijwel alle MD elementen moeten volgens hun specs aangesloten worden op
een voorversterker met een ingangsweerstand van 47 kOhm en een paralell
capaciteit van enkele honderden pF. Dat laatste varieert per merk /
type. Je ziet ook in de specs dat die elementen een zelfinductie
hebben van ca. 0.5 Henry.
Met wat rekenwerk vind je dat die combinatie een 2e orde
laagdoorlaatfilter oplevert met een -3dB kantelpunt op 8 ą 12 kHz en dan
afvalt met 12 dB/oktaaf.
Hoe kan die fabrikant dan toch specifiėren dat het mooi vlak doorloopt
tot 20 kHz ? Wel, mijn zegsman vroeg zich dat ook af in de jaren
“70 en hij wist (telefonisch).door te dringen in een Philips
labaratorium waar die elementjes ontwikkeld worden. Het antwoord: Dat
komt omdat het buisje waar de naald en het magneetje aan zitten een
eigen resonantie heeft bij zo'n 20 kHz, en dat trekt de karakteristiek
weer omhoog. Hij besefte vervolgens dat een tweede orde low pass filter
niet de beste manier is om een resonantie te onderdrukken, dat moet je
met een anti-resonator doen.
Kortom: Hij heeft er een compensatie schakeling voor bedacht en daar een artikel over geschreven dat ik hier mag reproduceren.
Hans van Maanen is oprichter en eigenaar van het bedrijf Temporal Coherence.
De schakeling die Hans destijds bedacht heeft vond ik niet zo puik, er
moest flink wat gedaan worden om het stabiel te houden en er zaten heel erg veel onderdelen in. Ik heb een
andere schakeling bedacht die inherent stabiel is en gebruik maakt van
een gyrator.
Daarvoor moest er wel een ingreep in de kop van de platenspeler
gebeuren. Op zich werkt dat prima, maar voor nabouwen is het niet zo
handig.
Inmiddels (dec 2025) heb ik een ontwerp op het oog waarbij er geen
ingreep in de platenspeler nodig is. Het ontwerp moet nog wel uitgewerkt
worden en dat hoop ik in de komende maanden te doen.
N.B. Het compenseren van een resonator, hier in het zeer hoogfrequente
deel van het audio bereik, gebruikt hetzelfde principe dat ik toepas aan
de zeer laagfrequente kant voor de eigenresonantie van de
basluidspreker. Zie mijn luidsprekersysteem.